سوره طه — آیه 125

معانی کلمات:

• حَشَرْتَنی: مرا جمع کردی، برانگیختی، محشور کردی.
• أَعْمَىٰ: نابینا، کور.
• بَصِیرًا: بینا، دارای چشم بینا.

تفسیر آیه:

این سخن کسی است که در دنیا از یاد و ذکر خدا روی گردان شده و به آیات الهی پشت کرده است. او در روز قیامت در حالی محشور میشود که نابیناست و با تعجب و اعتراض به پروردگارش میگوید: «پروردگارا! چرا مرا نابینا محشور کردی، در حالی که در دنیا بینا بودم؟»

او گمان میکند که در دنیا بینا بوده و اکنون حق دارد اعتراض کند، اما نمیداند که آن بیناییِ دنیوی، حجت بر او تمام شده بود. او در دنیا چشم داشت اما از آن برای دیدن حق و عبرت گرفتن از نشانههای الهی استفاده نکرد. او در حقیقت کور دل بود، هرچند چشم ظاهریاش سالم بود. به همین دلیل، در آخرت نیز کور محشور میشود؛ زیرا آنچه انسان را در قیامت بینا میکند، بصیرت و ایمانی است که در دنیا کسب کرده است، نه صرف داشتن چشم ظاهری.

برخی مفسران گفتهاند که این نابینایی، هم نابینایی چشم است و هم نابینایی از دیدن حجت و دلیل. او در قیامت نه با چشم خود میبیند و نه دلیل و برهانی برای دفاع از خود دارد، و این نتیجه طبیعیِ کوردلی و بیاعتنایی او به حق در دنیاست.

فواید و درسهای آیه:

1. نتیجهی اعراض از یاد خدا: کسی که در دنیا از یاد خدا و آیات او روی گردان شود، در آخرت دچار کوری و حیرت و ندامت خواهد شد. این آیه هشداری است برای کسانی که به نشانههای الهی بیتوجهاند.
2. ارتباط دنیا و آخرت: اعمال و حالات ما در دنیا، سرنوشت ما را در آخرت رقم میزند. کسی که در دنیا چشم دلش را باز کند و حق را ببیند، در آخرت نیز بینا محشور میشود؛ و کسی که چشم دلش را ببندد، در آخرت کور خواهد بود.
3. اهمیت بصیرت و بینش: داشتن چشم ظاهری کافی نیست؛ آنچه مهم است، بصیرت و بینش قلبی است. انسان باید با چشم دل، حقایق را ببیند و از آیات الهی عبرت بگیرد تا در آخرت دچار حسرت و ندامت نشود.
4. هشدار به فرصتطلبی: این آیه به ما میآموزد که فرصت زندگی در دنیا را غنیمت بشماریم و از آن برای کسب ایمان و عمل صالح استفاده کنیم، تا در روزی که اعمال ما دیده میشود و هیچ عذری پذیرفته نیست، گرفتار پشیمانی نشویم.
5. عدالت الهی: این صحنه نشان میدهد که مجازات الهی بر اساس عدل است و هیچکس بدون دلیل و حجت مجازات نمیشود. کسی که در دنیا حجت بر او تمام شده و باز هم راه کفر و گناه را پیموده، در آخرت هیچ عذری ندارد.