سوره طہ — آيت 125

1) لفظن جي معنيٰ:

• حَشَرْتَنِي: مون کي گڏ ڪري اٿاريو / قيامت جي ميدان ڏانهن آندو.
• أَعْمَىٰ: انڌو (بصيرت کان محروم، يا اکين کان به محروم).
• بَصِيرًا: ڏسندڙ / بينا (دنيا ۾ اکين سان به ڏسندڙ ۽ عقل سان به سمجهندڙ).

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان شخص جي ڳالهه بيان ڪري ٿي جنهن دنيا ۾ الله جي ياد ۽ ذڪر کان منهن موڙيو ۽ ان جي هدايت کي نظرانداز ڪيو. قيامت جي ڏينهن جڏهن کيس الله جي حضور ۾ آندو ويندو، ته هو حيرت ۽ پشيماني سان پنهنجي رب کان پڇندو ته: ”اي منهنجا رب! مون کي اڄ انڌو ڪري ڇو اٿاريو آهي، حالانڪه آئون دنيا ۾ اکين سان ڏسندڙ هوس؟“

هن سوال جو مطلب اهو آهي ته دنيا ۾ هن کي اکيون ته هيون، پر هن انهن اکين سان حق ۽ هدايت جو رستو نه ڏٺو. هن وٽ عقل به هو، پر هن ان کي استعمال ڪري الله جي نشانين ۽ قرآن جي حجتن کي نه سمجهيو. هن دنيا ۾ الله جي ذڪر کان منهن موڙيو، ان جي حڪمن کي وساريو ۽ ان جي رسولن جي تعليمات کي نظرانداز ڪيو. ان ڪري اڄ قيامت ۾ کيس اهڙي حالت ۾ آندو ويو آهي جو هو حجت ۽ دليل کي ڏسي نه ٿو سگهي، ۽ نه ئي هن وٽ ڪا معافي جو دليل باقي رهيو آهي.

ڪجهه مفسرن چيو آهي ته هي انڌائي اکين جي به ٿي سگهي ٿي، يعني کيس قيامت جي ميدان ۾ اکين کان به انڌو ڪري اٿاريو ويندو، جيئن قرآن ۾ ٻئي هنڌ فرمايو ويو آهي ته ڪافرن کي قيامت جي ڏينهن منهن ڀر اٿاريو ويندو، ان حالت ۾ جو اهي انڌا، گونگا ۽ ٻوڙا هوندا. پر بنيادي ڳالهه اها آهي ته دنيا ۾ هن وٽ حق کي ڏسڻ جا سڀ ذريعا موجود هئا، پر هن انهن کي ضايع ڪيو، ان ڪري اڄ هو پنهنجي انجام تي پشيمان آهي ۽ پڇي رهيو آهي ته اهڙي حالت ڇو ٿي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• الله جي ذڪر جي اهميت: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته الله جي ياد ۽ ذڪر کان غافل نه ٿيڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته اهو ئي ذڪر انسان جي دل کي روشن ۽ اکين کي بصيرت عطا ڪري ٿو.
• دنيا ۾ موقعن جي قدر ڪرڻ: دنيا ۾ اسان کي اکيون، عقل ۽ قرآن جهڙي هدايت ملي آهي. جيڪڏهن اسان انهن کي استعمال نه ڪنداسين ته قيامت ۾ پشيماني کان سواءِ ڪجهه به نه ملندو.
• قرآن جي تعليمات تي عمل: قرآن اسان لاءِ هدايت ۽ روشني آهي. جيڪو ان کان منهن موڙيندو، اهو دنيا ۽ آخرت ٻنهي ۾ نقصان ۾ رهندو.
• الله جي انصاف تي يقين: الله ڪنهن تي ظلم نه ٿو ڪري. انسان پاڻ ئي پنهنجي عملن سان پنهنجو انجام چونڊي ٿو. جيڪو دنيا ۾ حق کي ڏسي ۽ مڃي، اهو آخرت ۾ به روشن ۽ ڪامياب ٿيندو.
• اسلام جي دعوت: هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان قرآن ۽ اسلام جي تعليمات کي دل سان قبول ڪريون، الله جو ذڪر ڪريون ۽ پنهنجي اکين ۽ عقل کي حق جي ڳولا ۾ استعمال ڪريون، ته جيئن قيامت جي ڏينهن اسان کي انڌو ۽ پشيمان ٿيڻو نه پوي.