Toha surasi — Oyat 125

Kalimalarning ma'nolari:

• حَشَرْتَنِي — meni to'plading, tiriltirib keltirding.
• أَعْمَى — ko'r holda, ko'zi ojiz holatda.
• بَصِيرًا — ko'ruvchi, ko'zi bor holatda.

Tafsir:

Qiyomat kunida Alloh taologa yuzlanib, Uning zikridan va Qur'ondan yuz o'girgan, unga ergashmagan kishi shunday deydi: "Ey Robbim, nega meni ko'r holda tiriltirding? Holbuki, men dunyoda ko'ruvchi edim, ko'zlarim bor edi." U bu so'zi bilan dunyodagi holati bilan oxiratdagi holati o'rtasidagi farqni aytib, hayrat va afsusda ekanini bildiradi. Ammo bu yerda ko'rlikdan maqsad — jismoniy ko'zning ko'rligi emas, balki haqiqatni ko'ra olmaslik, hujjatdan mahrum bo'lishdir. Chunki u dunyoda Allohning hujjatlarini, oyatlarini va payg'ambarlarini ko'rib turgan bo'lsa-da, ulardan ibrat olmadi, ko'ngil ko'zi bilan haqiqatni ko'rmadi. Endi esa oxiratda u haqiqatdan butunlay mahrum bo'lib, adashganlik va pushaymonlik holatida qoladi. Ba'zi ulamolar bu ko'rlikni jismoniy ko'zning ko'rligi deb ham talqin qilganlar, chunki boshqa oyatlarda gunohkorlarning yuzlari bilan surilib, ko'r holda to'planishlari zikr qilingan. Har ikki holatda ham bu — ularning dunyodagi ko'rligi, ya'ni hidoyat yo'lini ko'rmaganliklarining oqibatidir.

Foydalar:

• Bu oyatdan olamizki, Alloh taolo har bir insonni qilgan amaliga yarasha mukofotlaydi yoki jazolaydi. Kim dunyoda haqiqatni ko'rib, unga ergashsa, oxiratda ham ko'zgu va nurga ega bo'ladi. Kim esa ko'ngil ko'zini yumsa, oxiratda ham ko'r bo'lib tiriladi.
• Inson dunyoda berilgan ko'z, quloq va aql kabi ne'matlardan to'g'ri foydalanishi, Allohning oyatlarini o'qib, ibrat olishi kerak. Bu ne'matlar shukr qilinsa, oxiratda ham davom etadi, noshukurlik qilinsa, olib qo'yiladi.
• Qiyomat kuni gunohkorlarning pushaymonligi va ularning "nega men ko'r holda tiriltirildim" degan savoli, ularning dunyodagi g'aftati va e'tiborsizligi qanchalik og'ir oqibatlarga olib kelishini ko'rsatadi. Bu esa mo'min insonni hushyor bo'lishga, har bir lahzani g'animat bilishga undaydi.
• Ushbu oyat Qur'onga va zikrga yuzlanmaslikning oxiratdagi dahshatli oqibatlarini eslatib, insonni Allohning kitobiga murojaat qilishga, uni o'qish va amal qilishga chorlaydi.