Toha surasi — Oyat 134

Kalimalarning ma'nolari:

• لَوْلَا — nega, nima uchun (tavbih va tanbeh ma'nosida).
• نَذِلَّ — xor bo'lishimiz, pastkashlikka tushishimiz.
• نَخْزَى — sharmanda bo'lishimiz, izza bo'lishimiz.

Tafsir:

Agar Biz bu mushriklarni, Muhammad (s.a.v.)ni yuborishdan va Qur'onni nozil qilishdan oldin azob bilan halok qilganimizda, ular oxirat kunida o'zlarini oqlash uchun: "Ey Robbimiz! Nega bizga bir payg'ambar yubormading? Bas, biz Sening oyatlaringga ergashar edik va Sening amrlaringga bo'ysunar edik. Biz xor va sharmanda bo'lishdan oldin, ya'ni azobingga duchor bo'lishimizdan avval iymon keltirgan bo'lardik", — deyishgan bo'lardi. Ya'ni ular har qanday holatda ham o'zlarini oqlash uchun bahona topishga urinadilar. Agar azob ularga payg'ambar kelishidan oldin tushganida, "Nega bizga ogohlantiruvchi kelmadi?" der edilar. Endi esa payg'ambar kelgach, unga iymon keltirmadilar va yana turli bahonalarni keltirmoqdalar. Bu ularning haqdan yuz o'girishlari va iymondan bosh tortishlari uchun uzr topa olmasliklarini ko'rsatadi.

Foydalar:

• Alloh taolo hech bir ummatni ularga dalil-u hujjat yetkazmasdan turib azoblamaydi. Bu Allohning adolatidir.
• Payg'ambarlarning yuborilishi Allohning rahmati va marhamatidir. Chunki ular odamlarni zulmatdan yorug'likka, jaholatdan ilmga olib chiqadilar.
• Inson tabiatan o'zini oqlashga moyil. Shuning uchun har bir inson hujjat yetkazilishidan oldin kechirilishiga umid qilishi, yetkazilgach esa darhol iymon keltirishi lozim.
• Bahona qidirish — shaytonning odamni haq yo'ldan chalg'itish vositalaridan biridir. Mo'min kishi bahona izlamaydi, balki haqni tan oladi va unga ergashadi.
• Allohning huzurida xorlik va sharmandalikdan qutulishning yagona yo'li — payg'ambarlarga ergashish va ular keltirgan oyatlarga amal qilishdir.