سوره طه — آیه 88

معانی کلمات:

• عِجْلًا جَسَدًا: گوسالهای که بدن و جثهای کامل دارد.
• خُوَار: صدای گاو (بانگ گوساله).
• فَنَسِیَ: فراموش کرد (در اینجا به معنای: موسی آن را فراموش کرد و رها کرد).

تفسیر آیه:

سامری از زیورآلات و طلاهایی که بنیاسرائیل از قبطیان به امانت گرفته بودند، گوسالهای ساخت که جسمی داشت و صدایی مانند صدای گاو از آن برمیآمد. او و پیروانش به مردم گفتند: «این خدای شما و خدای موسی است؛ موسی او را فراموش کرد و به دنبالش نگشت و به جستجوی خداوندِ دیگری رفت.» این سخن، نشاندهندهی گمراهی عمیق آنان بود که موجودی بیجان و ساختهی دست بشر را به جای خدای یکتا پذیرفتند و در برابر آن به سجده افتادند. آنان با این کار، از فرمان خداوند و موسی سرپیچی کردند و به شرک و بتپرستی دچار شدند.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان باید در شناخت خداوند، هوشیار باشد و فریب ظواهر و سخنان گمراهکننده را نخورد؛ چرا که شیطان و پیروانش همواره در تلاشند تا انسان را از عبادت خدای یکتا به پرستش موجودات بیارزش و ساختهی دست بشر منحرف کنند.
• این آیه هشدار میدهد که جهل و غفلت، زمینهساز پذیرش خرافات و بتپرستی است؛ بنابراین، علم و آگاهی دینی، سپری در برابر انحرافات اعتقادی است.
• خداوند هرگز خود را به شکل مادی نشان نمیدهد و هیچ موجودی شایسته پرستش نیست؛ پس مؤمن باید تنها به خداوند یکتا توکل کند و از هرگونه شرک و بتپرستی دوری گزیند.
• سرنوشت بنیاسرائیل درس عبرتی است برای امتهای بعدی که اگر از فرمان پیامبران پیروی نکنند و به دنبال هوای نفس و وسوسههای شیطانی بروند، به گمراهی و عذاب الهی گرفتار خواهند شد.