سوره انبیا — آیه 100

معانی کلمات:

• زَفِیر: صدای بلند و ناهنجار نفس که از شدت درد و اندوه از سینه بیرون میآید؛ به تعبیری، دمِ سخت و پیاپی همراه با ناله و فریاد.
• لَا یَسْمَعُونَ: نمیشنوند؛ یعنی از شنیدن هر صدایی محروماند.

تفسیر آیه:

این آیه بخشی از سرنوشت شوم کسانی را ترسیم میکند که در دنیا با معبودان باطل، راه کفر و گمراهی را پیمودند و اکنون در آتش دوزخ گرفتار شدهاند. برای این دوزخیان در آنجا نالهای جانکاه و صدای نفسهای سخت و بریده است که از شدت عذاب و فشار آلام از درونشان برمیآید؛ صدایی که حکایت از درد بیکران و حسرت ابدی دارد. اما در عین حال، آنان در میان آن همه فریاد و غوغا، هیچ صدایی را نمیشنوند؛ نه صدای یکدیگر را، نه صدای فرشتگان عذاب را، و نه هیچ آوای دیگری را. این ناشنوایی نه از سرِ بیتفاوتی، بلکه ناشی از هول و وحشت عظیمی است که تمام وجودشان را فراگرفته و به سبب شدت غلیان آتش و عمق رنجی است که بر آنان چیره شده است. گویی خداوند شنوایی آنان را نیز سلب کرده تا حتی لحظهای آرامش یا انسی از شنیدن صدایی برایشان حاصل نشود و عذابشان را به گونهای کامل و فراگیر تجربه کنند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه هشداری جدی به انسانهاست که عاقبت کفر و شرک و پیروی از باطل، جز حسرت و عذابی بیپایان نیست؛ پس باید در انتخاب راه خود نهایت دقت را به کار برد.
• نشان میدهد که نعمتهای الهی مانند شنوایی، آنقدر ارزشمندند که محرومیت از آنها در آخرت، خود بخشی از عذاب است؛ پس باید شکرگزار این نعمتها باشیم و از آنها در مسیر رضایت خدا استفاده کنیم.
• ترسیم این صحنه، انگیزهای برای بازگشت به سوی خدا و پناه بردن به رحمت اوست؛ چرا که تنها با ایمان و عمل صالح میتوان از چنین سرنوشتی رهایی یافت و به آرامش و شنیدن ندای رحمت الهی در بهشت رسید.
• این آیه یادآور عدالت خداوند است؛ کسانی که در دنیا گوش خود را بر حقایق بستند و ندای پیامبران را نشنیدند، در آخرت نیز از شنیدن هر صدایی محروم میشوند؛ پاداشی متناسب با کردارشان.