سوره انبیا — آیه 101

معانی کلمات:

• سَبَقَتْ لَهُم مِّنَّا الْحُسْنَىٰ: پیشتر از جانب ما برای آنان نیکی و سعادت رقم خورده است؛ یعنی در علم ازلی خداوند، اهل خیر و سعادت شناخته شدهاند.
• مُبْعَدُونَ: دور داشته شدگان، کسانی که از چیزی به دور نگه داشته میشوند.

تفسیر آیه:

هنگامی که مشرکان گفتند: «عیسی و فرشتگانی که پرستیده میشوند، همراه با بتپرستان وارد آتش خواهند شد»، خداوند این سخن را باطل اعلام کرده و میفرماید: کسانی که پیشتر در علم ازلی ما، سعادت و نیکی برایشان رقم خورده است — مانند عیسی (علیهالسلام)، فرشتگان مقرّب و دیگر بندگان صالح — هرگز به آتش نزدیک نمیشوند و از آن دور نگه داشته میشوند. این دوری، نه تنها از ورود به آتش، بلکه از هرگونه نزدیکی به آن نیز هست؛ چنانکه آنان در امان کامل از عذاب جهنم قرار دارند. این وعده الهی بر اساس علم پیشین خداوند است که بر اساس عدل و حکمت او رقم خورده و هیچ چیز نمیتواند آن را تغییر دهد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه مژدهای برای مؤمنان است که اگر در مسیر بندگی و اطاعت خداوند گام بردارند، خداوند آنان را از عذاب جهنم دور خواهد کرد و این دوری، نشانه لطف و رحمت ویژه اوست.
• علم ازلی خداوند به سعادت یا شقاوت بندگان، نه به معنای جبر است و نه موجب سهلانگاری؛ بلکه انسان با اختیار خود، سرنوشت خویش را رقم میزند و خداوند بر اساس علم کامل خود، پاداش یا کیفر میدهد.
• این آیه شفاعت و مقام والای پیامبران و فرشتگان را تأیید میکند و نشان میدهد که آنان هرگز به آتش نزدیک نمیشوند؛ بنابراین شایسته نیست که آنان با مشرکان و گناهکاران مقایسه شوند.
• ایمان به این حقیقت، آرامش دل و امیدواری به رحمت الهی را در انسان زنده میکند و او را به پایداری در راه حق و دوری از گناه تشویق مینماید.