سوره انبیاء — آيت 101

1) ڪجهہ لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• سَبَقَتْ لَهُم مِّنَّا الْحُسْنَىٰ: اسان جي طرفان انهن لاءِ اڳ ئي چڱائي ۽ سعادت جو فيصلو ٿي چڪو آهي.
• الْحُسْنَىٰ: سڀ کان وڌيڪ چڱائي، يعني جنت ۽ الله جي رضا.
• عَنْهَا مُبْعَدُونَ: ان کان پري رکيا ويندا، يعني دوزخ کان پري ۽ محفوظ رهندا.
• ضمير "عَنْهَا": هي ضمير دوزخ ڏانهن اشارو آهي.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت انهن خوش نصيب ماڻهن بابت آهي جن لاءِ الله تعاليٰ پنهنجي ازلي علم ۾ اڳ ئي چڱائي ۽ سعادت جو فيصلو فرمايو آهي. اهڙا ماڻهو دنيا ۾ ايمان ۽ نيڪ عمل سان الله جي رضا حاصل ڪن ٿا ۽ آخرت ۾ جنت جا وارث بڻجن ٿا. الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته اهي ماڻهو دوزخ کان پري ۽ محفوظ رهندا، نه ان ۾ داخل ٿيندا ۽ نه ئي ان جي ويجهو وڃڻو پوندن.

هي آيت ان وقت نازل ٿي جڏهن مشرڪن اهو اعتراض ڪيو ته جن هستين کي اسان پوڄيندا آهيون، جهڙوڪ عيسىٰ عليه السلام ۽ ملائڪ، سي به جيڪڏهن اسان وانگر انسان هئا ته پوءِ دوزخ ۾ داخل ٿيندا. الله تعاليٰ انهن جي هن غلط فهمي جو جواب ڏنو ته اهي بزرگ هستيون جن لاءِ اسان جي طرفان سعادت ۽ چڱائي جو فيصلو ٿي چڪو آهي، اهي دوزخ کان پري ۽ محفوظ آهن. يعني عيسىٰ عليه السلام ۽ ملائڪ جهڙيون مقدس هستيون دوزخ ۾ نه پر جنت ۾ هونديون.

هن آيت مان اهو به معلوم ٿئي ٿو ته الله جو علم ازلي ۽ لا محدود آهي. هو اڳ ئي ڄاڻي ٿو ته ڪير نيڪ ۽ سعادت وارو بڻجندو ۽ ڪير بدبختي ۽ شقاوت وارو. جيڪي الله جي ازلي علم ۾ سعادت وارا آهن، انهن لاءِ اها سعادت يقيني آهي ۽ اهي دوزخ کان محفوظ رهندا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ جو علم ازلي ۽ مڪمل آهي. هو هر شيءِ کي اڳ ئي ڄاڻي ٿو، ان کان اڳ جو اها واقع ٿئي.
• جيڪي ماڻهو ايمان ۽ نيڪ عمل سان الله جي رضا حاصل ڪن ٿا، انهن لاءِ آخرت ۾ سعادت ۽ جنت يقيني آهي.
• الله تعاليٰ پنهنجي نيڪ ٻانهن کي دوزخ کان پري ۽ محفوظ رکي ٿو. اها الله جي ٻاجهہ ۽ ٻڌائي آهي.
• مشرڪن جي غلط فهمين ۽ اعتراضن جو جواب الله تعاليٰ قرآن ۾ واضح طور تي ڏنو آهي، جيڪو قرآن جي حقانيت ۽ الله جي حڪمت جو ثبوت آهي.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان نيڪ عمل ڪريون ۽ الله جي رضا حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪريون، ته جيئن اسان به انهن سعادت وارن ماڻهن ۾ شامل ٿي سگهون جن لاءِ الله تعاليٰ چڱائي جو فيصلو فرمايو آهي.
• قرآن مجيد ۾ اهڙيون آيتون اسان جي دلين کي ايمان ۽ يقين سان ڀرين ٿيون ۽ اسان کي الله جي رحمت ۽ ٻاجهہ جي اميد ڏين ٿيون.