Anbiyo surasi — Oyat 30

Kalima ma'nolari:

• رَتْقًا — bir-biriga yopishgan, qo‘shilgan, yaxlit holda bo‘lgan.
• فَفَتَقْنَاهُمَا — ularni bir-biridan ajratdik, yorib ochdik.
• رَتْق — tutashlik, yopiq holda bo‘lishlik.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo kofirlarga o‘z qudratini ko‘rsatuvchi ulkan dalilni bayon qilmoqda: «Ular (ya'ni, kofirlar) osmonlar va yer yopiq, bir-biriga tutash bo‘lganini, so‘ngra Biz ularni yorib, ajratib qo‘yganimizni bilmaydilarmi?» Ya'ni, dastlab osmonlar va yer bir butun, yaxlit holda edi — ular orasida hech qanday bo‘shliq yo‘q edi. Shunda osmondan yomg‘ir yog‘mas, yerdan o‘simliklar unmas edi. So‘ngra Alloh taolo ularni o‘z qudrati bilan ajratdi: osmonni yetti qatlam qilib ko‘tardi, yerni yetti qatlam qilib yoydi. Osmondan yomg‘ir yog‘dirdi, yerdan o‘simliklarni o‘stirdi.

Keyin Alloh taolo: «Va har bir tirik narsani suvdan yaratdik», deydi. Ya'ni, barcha jonzotlarning hayoti suvga bog‘liqdir — hayvonlar ham, o‘simliklar ham suv orqali yashaydi. Suv — har bir tirik mavjudotning asosiy tarkibiy qismi va hayot manbaidir. Bu — Allohning qudratiga yana bir aniq dalildir.

So‘ngra Alloh taolo: «Axir ular iymon keltirmaydilarmi?» — deb so‘raydi. Ya'ni, bu qadar ochiq-oydin dalillar, koinotdagi bu ulkan tartib va hikmatlar ko‘z o‘ngida turib, yana ham ular haqiqatni tan olmaydilarmi? Bu — ularni o‘ylashga, aql bilan fikr yuritishga va yolg‘iz Allohga iymon keltirishga chorlovdir.

Foydalar:

• Ushbu oyat bizga Allohning cheksiz qudratini va koinot ustidan to‘liq hukmronligini ko‘rsatadi. Osmonlar va yerning yaratilishi, ularning ajratilishi — barchasi Allohning irodasi bilan bo‘lgan.
• Suvning hayot manbai ekanligi — bu Allohning rahmati va marhamatining namunasidir. Biz har kuni ichadigan suv orqali ham Allohning ne’matini his qilishimiz mumkin.
• Bu oyat bizni o‘ylashga, koinotdagi tartib va go‘zalliklar ustida tafakkur qilishga undaydi. Aql bilan fikr yuritgan kishi, albatta, Allohning borligi va birligiga iymon keltiradi.
• Kofirlarning ko‘r-ko‘rona yurishi, o‘z ko‘zlari bilan ko‘rgan narsalaridan ham saboq olmasligi — ularning ahvolining og‘irligini ko‘rsatadi. Mo‘min esa har bir narsada Allohning alomatini ko‘radi va iymoni mustahkamlanadi.