سوره انبیا — آیه 53

معانی کلمات:

• «وَجَدْنَا»: یافتیم، دریافتیم.
• «آبَاءَنَا»: پدران و نیاکان ما.
• «عَابِدِینَ»: پرستشکنندگان، عبادتکنندگان.

تفسیر آیه:

هنگامی که حضرت ابراهیم علیهالسلام بتها را سرزنش کرد و از قوم خود پرسید که چرا این موجودات بیجان را میپرستید، آنان در پاسخ گفتند: «ما پدران و نیاکان خود را یافتیم که این بتها را عبادت میکردند؛ بنابراین ما نیز به پیروی و تقلید از آنان، همین کار را انجام میدهیم و به پرستش اینها ادامه میدهیم.» این پاسخ نشان میدهد که آنان هیچ دلیل عقلی یا منطقی برای بتپرستی خود نداشتند و تنها به تقلید کورکورانه از گذشتگان خود چنگ زده بودند، بدون آنکه درباره درستی یا نادرستی این کار بیندیشند.

فواید و پیامهای آیه:

• تقلید کورکورانه از نیاکان و گذشتگان، هیچ ارزشی ندارد و نمیتواند دلیل درستی یک باور یا عمل باشد؛ بلکه هر فرد باید با عقل و اندیشه خود حقیقت را جستجو کند.
• اسلام انسانها را به تفکر و تعقل دعوت میکند و از پیروی کورکورانه از آداب و رسوم نادرست بازمیدارد؛ چرا که حق و باطل با دلیل و برهان شناخته میشود، نه با پیشینه تاریخی.
• این آیه به ما میآموزد که اگر در میان خانواده یا جامعه خود رسم یا باوری نادرست یافتیم، نباید به صرف اینکه گذشتگان ما چنین میکردند، از آن پیروی کنیم؛ بلکه باید با بصیرت و آگاهی، راه حق را برگزینیم.
• دین اسلام دین فطرت و عقل است و هرگز انسان را به پذیرش کورکورانه دعوت نمیکند؛ بلکه او را به سوی خداشناسی و عبادت خالق یکتا راهنمایی مینماید که سود و زیان همه موجودات در دست اوست.