سوره انبیا — آیه 61

معانی کلمات:

• «عَلَىٰ أَعْيُنِ النَّاسِ»: در برابر دیدگان مردم، آشکارا و در ملأ عام.
• «يَشْهَدُونَ»: گواهی دهند، شاهد باشند.

تفسیر آیه:

سران و بزرگان قوم که از شکستن بتها توسط ابراهیم (علیهالسلام) خشمگین شده بودند، پس از مشورت و گفتگو با یکدیگر، به پیروان خود دستور دادند: «ابراهیم را در برابر دیدگان همه مردم و بهطور آشکار بیاورید، تا آنان شاهد گفتار و رفتار او باشند و خودشان بشنوند و ببینند که او چه میگوید و چه کرده است.» هدف آنان از این کار، آن بود که اعتراف ابراهیم به شکستن بتها در حضور جمع، گواهی و حجتی علیه او باشد تا بدون دلیل و مدرک، نتوانند او را مجازات کنند و در برابر افکار عمومی نیز پاسخگوی عمل خود باشند. بدین ترتیب، آنان میخواستند با جمعآوری شاهدان، ابراهیم را در ملأ عام محاکمه کنند و او را رسوا سازند.

فواید و پیامهای آیه:

1. اهمیت شهادت و بینه در اسلام: این آیه نشان میدهد که حتی دشمنان حق نیز برای محکوم کردن دیگران، به شاهد و دلیل نیاز دارند و اسلام نیز بر همین اصل تأکید دارد که هیچکس بدون دلیل و بینه محکوم نمیشود.
2. شجاعت در برابر باطل: ابراهیم (علیهالسلام) با اینکه میدانست در برابر جمع حاضر خواهد شد و ممکن است مجازات شود، از گفتن حقیقت نترسید و این درس بزرگی است برای مؤمنان که در راه حق، از سرزنش و تهدید هیچکس نهراسند.
3. آشکار شدن حق: این صحنه زمینهساز آن شد که ابراهیم در برابر عموم مردم، پوچی بتپرستی را آشکار کند و حجت را بر همگان تمام نماید؛ پس گاهی دشمنان با نقشههای خود، ناخواسته زمینه پیروزی حق را فراهم میکنند.
4. اعتماد به خداوند: پیامبران الهی در سختترین شرایط، به خدا توکل میکنند و میدانند که خداوند یاریگر آنان است؛ این آیه به ما میآموزد که در برابر مشکلات و تهدیدها، تنها بر خدا تکیه کنیم و از عاقبت کار خود مطمئن باشیم.