سوره انبیاء — آيت 61

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• فَأْتُوا بِهِ: پوءِ کيس (ابراهيم عليه السلام کي) وٺي اچو.
• عَلَىٰ أَعْيُنِ النَّاسِ: ماڻهن جي اکين جي سامهون، يعني سڀني جي ڏسڻ ۾، کليل ۽ ظاهري طرح.
• لَعَلَّهُمْ يَشْهَدُونَ: ته جيئن اهي (ماڻهو) شاهد ٿين ۽ گواهي ڏين.

2) آيت جي تفسير:

قوم جي سردارن ۽ وڏن ماڻهن چيو ته ابراهيم عليه السلام کي سڀني ماڻهن جي سامهون، کليل ميدان ۾ وٺي اچو، ته جيئن ماڻهو هن جي ڳالهه ٻڌن ۽ ڏسن، ۽ اهي شاهد بڻجن ته هن اسان جي بتان جي باري ۾ ڇا چيو ۽ ڪيئن انهن کي ٽوڙيو. انهن جو مقصد هي هو ته ابراهيم عليه السلام جو اعتراف ۽ سندس ڳالهه ماڻهن جي سامهون ثابت ٿئي، ته جيئن کيس سزا ڏيڻ لاءِ ڪو به عذر باقي نه رهي ۽ ماڻهو سندس خلاف گواهي ڏين. اهي پنهنجي بت پرستيءَ جي دفاع ۾ ۽ ابراهيم عليه السلام جي توحيد واري دعوت کي دٻائڻ لاءِ هي منصوبو ٺاهي رهيا هئا، پر الله تعاليٰ پنهنجي نبي جي حفاظت ۽ مدد جو انتظام ڪري رهيو هو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• حق جي دعوت ۾ ثابت قدمي: ابراهيم عليه السلام اڪيلي سر بت پرستيءَ جي خلاف آواز بلند ڪيو ۽ ڪنهن به مخالفت کان نه ڊنو. هي اسان کي سيکاريندو آهي ته حق جي راهه ۾ ڊپ نه ڪرڻ گهرجي، ڀلي مخالف ڪيترا به طاقتور هجن.
• الله جي نبي جي حفاظت: قوم وڏو منصوبو ٺاهيو، پر الله تعاليٰ پنهنجي نبي کي بچايو. هي اسان کي يقين ڏياري ٿو ته جيڪو الله جي راهه ۾ نڪري ٿو، الله سندس مدد فرمايو ٿو.
• انصاف جو سبق: قوم چاهيو ٿي ته ماڻهن جي سامهون ثبوت قائم ڪيو وڃي، جيتوڻيڪ انهن جو مقصد سزا ڏيڻ هو، پر ان ۾ هي سبق آهي ته ڪنهن به فيصلي کان اڳ ثبوت ۽ گواهي ضروري آهي.
• قرآن جي حڪمت: قرآن ڪريم اهڙن واقعن بيان ڪري ٿو ته جيئن اسان کي اڳين قومن جي حالتن مان عبرت ۽ نصيحت حاصل ٿئي ۽ اسان جي ايمان ۾ اضافو ٿئي.
• اسلام جي حقانيت: جيئن ابراهيم عليه السلام جي دعوت حق هئي ۽ آخرڪار غالب ٿي، تيئن اسلام به حق ۽ سچو دين آهي، ان ۾ شڪ نه ڪرڻ گهرجي ۽ ان تي فخر ڪرڻ گهرجي.