Ənbiya surəsi — Ayə 64

Kəlmələrin mənaları:

• فَرَجَعُوا إِلَى أَنفُسِهِمْ – Özlərinə qayıtdılar, yəni düşünüb-daşındılar, ağıllarını başlarına yığdılar.
• الظَّالِمُونَ – Zalımlar, haqsızlar, özlərinə zülm edənlər.

Təfsir:

Həzrət İbrahim (əleyhissalam) tərəfindən bütlərin sındırıldığını görən camaat əvvəlcə onu sorğu-suala çəkdi. Lakin İbrahim peyğəmbərin müdrik cavabı və bütlərin acizliyini göstərən dəlilləri qarşısında onlar özlərinə qayıtdılar, düşüncəyə daldılar. Onların vicdanları oyandı və ağılları işləməyə başladı. Beləcə, öz daxillərinə dönüb fikirləşdilər: "Bu bütlər nə danışır, nə eşidir, nə də özlərini qoruya bilirlər. Biz necə olub da bunlara ibadət edirik?" Bu düşüncə onları haqqa yaxınlaşdırdı və özlərinin haqsız olduqlarını etiraf etdilər: "Həqiqətən, siz (ey bütpərəstlər) özünüz zalımsınız!" Yəni onlar öz nəfslərinə zülm etdiklərini, Allaha şərik qoşmaqla ən böyük günahı işlətdiklərini başa düşdülər.

Bu ayədən bizə böyük bir ibrət dərsi var: İnsan nə qədər azğınlığa düşsə də, onun fitrəti (yaradılışı) haqqı tanımağa meyllidir. Vicdanın səsi, ağılın nuru insanı doğru yola yönəldə bilər. Əsas olan o səsi eşitmək və ona tabe olmaqdır. Bu gün də bizlər düşünüb-daşınsaq, ətrafımızdakı kainatın gözəlliklərinə, nizam-intizamına nəzər salsaq, bütün bunların bir Yaradanı olduğunu anlayarıq. Allah-Taala bizi yaradan, yaşadan, ruzi verən, eşitmə və görmə qüvvəsi bəxş edən yeganə varlıqdır. Ona şərik qoşmaq, Ondan qeyrisinə ibadət etmək ən böyük zülmdür — insanın özünə etdiyi ən böyük haqsızlıqdır. Gəlin, bu ayədən dərs alaq və hər işimizdə yalnız Allaha üz tutaq, Onun əmrlərinə tabe olaq. Çünki xoşbəxtlik və nicat yalnız Ona itaət etməkdədir.