سوره حج — آيت 15

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• يَظُنُّ: گمان ڪري ٿو، سمجهي ٿو.
• لَّن يَنصُرَهُ: الله تعاليٰ کيس (يعني نبي ڪريم ﷺ کي) هرگز مدد نه ڏيندو.
• فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ: دنيا ۽ آخرت ۾.
• فَلْيَمْدُدْ: پوءِ کيس گهرجي ته ڇڪي ڊگهو ڪري.
• بِسَبَبٍ: هڪ رسيءَ سان.
• إِلَى السَّمَاءِ: آسمان ڏانهن، يعني پنهنجي گهر جي ڇت ڏانهن.
• ثُمَّ لْيَقْطَعْ: پوءِ پاڻ کي ڳلي ۾ ڦاهو ڏئي ڪٽي ڇڏي، يعني پاڻ کي ڦاسي ڏئي.
• فَلْيَنظُرْ: پوءِ ڏسي.
• هَلْ يُذْهِبَنَّ كَيْدُهُ: ڇا سندس هيءَ چال ۽ ڪوشش ختم ڪري ٿي؟
• مَا يَغِيظُ: اها ڳالهه جيڪا کيس ڪاوڙ ۽ ڏک ۾ وجهي ٿي.

2) تفسير:

جيڪو شخص اهو سمجهي ٿو ته الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ جي مدد نه ڪندو، نه دنيا ۾ ۽ نه آخرت ۾، ته هو پنهنجي هن غلط گمان جو علاج اهڙي طرح ڪري ته پنهنجي گهر جي ڇت سان هڪ رسي ٻڌي، ان کي پنهنجي ڳلي ۾ وجهي پاڻ کي ڦاسي ڏئي، پوءِ ڏسي ته ڇا سندس هيءَ حرڪت ۽ ڪاوڙ جو اظهار سندس دل جي سڙي ۽ غيظ کي ختم ڪري ٿو؟ حقيقت ۾ اهو ممڪن ناهي. هيءَ هڪ سخت تنبيهه ۽ مبالغي وارو انداز آهي، ته جيڪڏهن ڪنهن کي نبي ڪريم ﷺ جي مدد ۽ دين جي غلبي تي شڪ آهي ته پوءِ هو پاڻ کي تباهه ڪري ڇڏي، پر الله تعاليٰ پنهنجي نبي جي مدد ضرور ڪندو، خواهه مخالفن کي ڪيترو به ڏک ۽ ڪاوڙ ٿئي. الله تعاليٰ پنهنجي واعدي کي پورو ڪندو ۽ اسلام کي غالب ڪندو.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ جي مدد جو واعدو پورو ڪندو، اهو يقيني آهي، ان ۾ ڪو به شڪ ناهي.
• دين جي دشمنن جي سڀني چالن ۽ ڪوششن جو انجام ناڪامي آهي، اهي الله جي ارادي کي روڪي نٿا سگهن.
• مسلمان کي گهرجي ته هميشه الله جي مدد ۽ دين جي غلبي تي پڪو يقين رکي ۽ مايوس نه ٿئي.
• قرآن مجيد ۾ اهڙا انداز بيان پڻ موجود آهن جيڪي مخالفن کي سختي سان تنبيهه ڪن ٿا ۽ حق جي غلبي کي واضح ڪن ٿا.
• هيءَ آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته الله جي واعدن تي ايمان رکڻ ۽ ان تي راضي رهڻ ئي سچي ڪاميابي آهي.