سوره حج — آیه 21

معانی کلمات:

• مَقَامِعُ: جمع «مِقْمَعَة» به معنای چماق، گرز یا ابزاری آهنین که با آن بر سر و بدن کسی میکوبند؛ در اینجا به معنای تازیانهها و گرزهای آهنینی است که فرشتگان عذاب با آن کافران را میزنند.
• مِنْ حَدِیدٍ: ساختهشده از آهن؛ اشاره به سختی و شدت این ابزار عذاب.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه توصیف عذاب کافران در جهنم میفرماید که برای آنان گرزها و چماقهایی از آهن آماده شده است. فرشتگان مأمور عذاب با این ابزار آهنین بر سر و بدن آنان میکوبند. این ضربهها چنان سخت و جانفرساست که استخوانهایشان خرد میشود و دردی طاقتفرسا بر آنان وارد میآید. این عذاب در حالی است که آنان جامههایی از آتش بر تن دارند و آب جوشان بر سرشان ریخته میشود و از هر سو در عذابی مضاعف گرفتارند. این آیه بیانگر شدت عذاب الهی برای کسانی است که در دنیا در برابر حق تکبر ورزیدند و آیات خدا را انکار کردند؛ همانگونه که در دنیا با تکبر با بندگان خدا رفتار میکردند، در آخرت نیز با خواری و ذلت با آنان رفتار میشود و فرشتگان عذاب با گرزهای آهنین آنان را خوار و ذلیل میکنند.

فواید و پیامهای آیه:

1. هشدار به تکبرکنندگان: این آیه هشداری جدی به مستکبران و کسانی است که در برابر حق گردنکشی میکنند که عاقبت آنان خواری و عذاب دردناک در آخرت است.
2. عدالت الهی: خداوند عادل است و هر کس را به اندازه عملش جزا میدهد؛ کسانی که در دنیا با آهن و زور به بندگان خدا ظلم کردند، در آخرت با آهن و عذاب مجازات میشوند.
3. اهمیت ایمان و عمل صالح: این آیه انسان را به تفکر وا میدارد که زندگی دنیا کوتاه و زودگذر است و باید با ایمان و عمل صالح، خود را از چنین عذابی نجات دهد.
4. رحمت الهی در کنار عذاب: خداوند با بیان این عذابها، در حقیقت راه نجات را به بندگان نشان میدهد تا با توبه و بازگشت به سوی او، از این سرنوشت شوم دور بمانند؛ پس این هشدارها نشانه رحمت و محبت خداوند به بندگان است.