سوره حج — آیه 46

معانی کلمات:

• یَعْقِلُونَ: درک میکنند و میفهمند.
• تَعْمَى: کور میشود و از دیدن باز میماند.
• الْبَصَائِر: جمع «بصیرت»، یعنی بینش و آگاهی قلبی.

تفسیر آیه:

آیا این کافران و تکذیبکنندگانِ حق، در زمین سیر و سفر نکردهاند تا آثاری از سرنوشت شوم اقوام پیشین را با چشم خود ببینند؟ اقوامی که به سبب تکذیب پیامبرانشان نابود شدند و دیارشان ویران گشت. اگر سیر میکردند، دلهایی میداشتند که با آن حقایق را درک میکردند و گوشهایی که با آن اخبار عبرتانگیز گذشتگان را میشنیدند و پند میگرفتند. اما مشکل اصلی آنان نه در چشم و گوش ظاهری، بلکه در کوری دل و بسته بودن دریچههای بصیرت است. زیرا کوریِ زیانبار و مهلک، کوری چشم نیست؛ بلکه کوریِ دلهایی است که در سینهها جای دارد و از دیدن حقایق و عبرت گرفتن از نشانههای الهی ناتوان است.

فواید و پیامهای آیه:

• سیر و سفر در زمین و مطالعه سرنوشت ملتهای پیشین، یکی از راههای مهم بیداری دل و کسب عبرت است.
• انسان باید از حواس خود در مسیر شناخت حق و بندگی خدا بهره ببرد، نه صرفاً برای لذتهای مادی.
• معیار بینایی واقعی، سلامت چشم نیست؛ بلکه سلامت قلب و بصیرت است. بسیاری هستند که چشم سالم دارند اما از دیدن حقایق کورند.
• دلِ انسان اگر از نور ایمان و حکمت خالی باشد، بزرگترین حجاب میان او و حقیقت خواهد بود.
• قرآن کریم انسان را به تفکر و تدبر دعوت میکند و او را از تقلید کورکورانه و غفلت بازمیدارد.