Haj surasi — Oyat 46

Kalimalarning ma'nolari:

• Qulub – qalblar, ko'ngillar.
• Ya'qiluna – aql bilan anglaydilar, tushunadilar.
• Ta'ma – ko'r bo'ladi, ko'rmaydi.
• Absor – ko'zlar.
• Sudur – ko'kraklar, siynalar.

Tafsir:

Mana shu Qur'onni yolg'on deb hisoblagan Makka kofirlari yer yuzida sayohat qilib, o'zlaridan oldin o'tgan va payg'ambarlarni yolg'onchi deb atagan xalqlarning — Od, Samud, Lut qavmi va boshqalarning — vayron bo'lgan maskanlarini, halokatga uchragan joylarini ko'rmaydilarmi? Agar ular yer yuzida yursalar, bu diyorga qarab, aql-idroklari bilan o'ylab, ibrat oladigan qalblarga ega bo'lardilar. Yoki o'tgan ummatlarning qissalarini, ularning boshiga tushgan azoblarni eshitib, ulardan saboq oladigan quloqlarga ega bo'lardilar. Lekin ular bu joylardan o'tadilar, ammo ko'zlari bilan ko'rib, quloqlari bilan eshitib ham ibrat olmaydilar. Chunki haqiqiy ko'rlik — bu ko'zlarning ko'rligi emas, balki ko'krakdagi qalblarning ko'rligidir. Qachonki qalb ko'r bo'lsa, u haqni idrok eta olmaydi, ibratdan saboq ololmaydi, o'zining oxiratini unutib qo'yadi. Ko'zi ojiz bo'lgan odam esa, agar qalbi sog'lom bo'lsa, haqni topishi va to'g'ri yo'lga yurishi mumkin. Ammo qalbi ko'r bo'lgan kishi, ko'zi o'tkir bo'lsa ham, hech qachon hidoyat topolmaydi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan olinadigan saboqlar shundan iboratki, inson o'tgan ummatlarning taqdirlaridan ibrat olishi, ularning boshiga tushgan azob-uqubatlardan saboq chiqarishi lozim. Yer yuzida sayohat qilish va tarixiy yodgorliklarni o'rganish — bu faqat ko'ngil ochish emas, balki aql va tafakkurni ishga solib, Allohning qudratini va o'tganlarning oqibatini anglash vositasi bo'lishi kerak. Shuningdek, bu oyat bizga o'rgatadiki, eng katta ko'rlik — bu haqiqatni ko'rmaydigan qalb ko'rligidir. Inson o'z qalbini pok tutib, uni zikr, tafakkur va Qur'on tilovati bilan yoritishi, haqni qabul qilishga tayyor bo'lishi kerak. Qalb ko'zi ochiq bo'lgan kishi har bir voqeadan ibrat oladi va to'g'ri yo'ldan adashmaydi. Bu esa musulmonni doimo hushyor va o'ychan bo'lishga, o'z hayotini ma'no bilan boyitishga undaydi.