سوره حج — آیه 61

معانی کلمات:

• یُولِجُ: داخل میکند، فرو میبرد.
• اللَّیْلَ فِی النَّهَارِ: تاریکی شب را در روشنایی روز داخل میکند (یعنی بخشی از شب را به روز میافزاید).
• سَمِیعٌ بَصِیرٌ: شنوایِ همه صداها و بینایِ همه اعمال.

تفسیر آیه:

این پیروزی و یاری که خداوند به بندگان مظلوم و ستمدیده خود میدهد، به این دلیل است که او بر هر کاری تواناست و قدرت او بیکران است. نشانهی این قدرتِ بیکران، تدبیر شگفتانگیز او در نظام آفرینش است: او شب را در روز داخل میکند و روز را در شب، یعنی از ساعات یکی میکاهد و بر دیگری میافزاید. این تغییر و تحولِ پیوسته در طول شبانهروز، نشانهی آن است که خداوندِ متعال بر هر چیزی که بخواهد، قادر و تواناست و هیچ چیز برای او دشوار نیست. همچنین او سمیع و بصیر است؛ یعنی همهی صداها و گفتارها را میشنود و همهی اعمال و رفتارها را میبیند و هیچ چیز، حتی کوچکترین حرکت و پنهانترین نیت، از دید او پوشیده نیست. پس او به حال بندگان خود آگاه است و ستمی که بر آنها رفته را میداند و در برابر آن، پاداش و یاریِ عادلانه خواهد داد.

فواید و پیامهای آیه:

1. تقویت ایمان به قدرت الهی: تأمل در نظام دقیق و شگفتانگیز آفرینش، مانند تغییر شب و روز، ما را به عظمت و قدرت بیپایان خداوند رهنمون میسازد و ایمان ما را به اینکه او بر هر کاری تواناست، عمیقتر میکند.
2. آرامش و امیدواری در برابر ستم: دانستن اینکه خداوند سمیع و بصیر است و همهی ظلمها و ستمها را میبیند و میشنود، به مظلومان آرامش میدهد و به آنها امید میبخشد که خداوند هرگز ستم آنان را نادیده نمیگیرد و در نهایت، یاری و نصرت خود را نصیب آنان خواهد کرد.
3. احساس مسئولیت و مراقبت دائم: باور به اینکه خداوند همهی اعمال و گفتار ما را میبیند و میشنود، ما را به انجام کارهای نیک و پرهیز از گناه وادار میکند و حس مسئولیتپذیری را در ما زنده نگه میدارد.
4. شناخت حکمت الهی در نظام آفرینش: این آیه ما را به تفکر در نظم دقیق و هدفمند جهان دعوت میکند و نشان میدهد که همهی پدیدههای طبیعی، از جمله تغییر شب و روز، بر اساس حکمت و تدبیر الهی است و بیهوده و بدون هدف نیست.