سوره مؤمنون — آیه 23

معانی کلمات:

• أَرْسَلْنَا: فرستادیم (به پیامبری).
• نُوحًا: حضرت نوح علیه السلام، نخستین پیامبر اولوالعزم.
• قَوْمِهِ: قوم و طایفه‌اش.
• اعْبُدُوا: عبادت کنید، بندگی کنید.
• إِلَٰهٍ: معبود، خدایی که شایسته پرستش است.
• غَيْرُهُ: غیر از او.
• تَتَّقُونَ: پروا کنید، بترسید (از عذاب خدا).

تفسیر آیه:

به یقین، ما نوح را به سوی قومش فرستادیم تا آنان را به یکتاپرستی دعوت کند. او به قوم خود گفت: ای قوم من! تنها خدا را عبادت کنید و او را یگانه بدانید، زیرا برای شما هیچ معبودِ برحقی جز او نیست؛ هیچ کس و هیچ چیزی شایسته پرستش و بندگی نیست مگر خداوند یکتا. پس آیا از عذاب او نمی‌ترسید و از پرستش غیر او پروا نمی‌کنید؟ آیا نمی‌اندیشید که اگر بر شرک و بت‌پرستی باقی بمانید، عذاب الهی شما را فرا خواهد گرفت؟ دعوت نوح، نخستین دعوتِ پیامبرانه به توحید در میان اقوام بود؛ او با مهربانی و دلسوزی، قوم خود را از تاریکی شرک به نور ایمان فرا خواند و آنان را از عواقب کفر برحذر داشت.

فواید و پیام‌های آیه:

• توحید، اساس همه دعوت‌های پیامبران است: نخستین پیام همه رسولان الهی، دعوت به یگانه‌پرستی و رهایی از شرک است؛ زیرا توحید، ریشه همه خوبی‌ها و کمالات است.
• شفقت و مهربانی در دعوت: حضرت نوح با عبارت «یا قوم» (ای قوم من) محبت و دلسوزی خود را نشان می‌دهد؛ دعوت به دین باید با عطوفت و مهربانی باشد، نه با خشونت و تحقیر.
• تقوا، نتیجه ایمان: پس از دعوت به توحید، پیامبران مردم را به تقوا و پرهیزگاری دعوت می‌کنند؛ ایمان واقعی، انسان را از گناه بازمی‌دارد و او را به انجام واجبات و ترک محرمات سوق می‌دهد.
• هشدار به عاقبت شرک: این آیه به ما می‌آموزد که شرک و بت‌پرستی، نه تنها بی‌اساس است، بلکه عذاب الهی را در پی دارد؛ پس باید از هرگونه شرک ظاهری و باطنی دوری کنیم.
• امید به رحمت خدا: با وجود هشدار به عذاب، دعوت نوح سرشار از امید است؛ خداوند همیشه درِ توبه را باز گذاشته و بندگان را به بازگشت به سوی خود فرا می‌خواند.