سوره مؤمنون — آيت 34

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• بَشَرًا: انسان، ماڻهو (يعني اهڙو انسان جيڪو گوشت ۽ رت جو ٺهيل هجي).
• مِّثْلَكُمْ: اوھان جھڙو، اوھان وانگر.
• إِذًا: انھيءَ صورت ۾، اھڙي حالت ۾.
• لَّخَاسِرُونَ: يقيناً نقصان وارا، خساري ۾ پوڻ وارا.

2) آيت جي تفسير:

ھن آيت ۾ الله تعاليٰ انھن انڪار ڪندڙن ۽ سرڪش قومن جي چوڻ جو ذڪر ڪري رھيو آھي، جيڪي پنھنجي پيغمبرن کي چوندي ھئا ته: "جيڪڏھن اوھان انھيءَ انسان جي اطاعت ڪئي، جيڪو اوھان وانگر ئي ھڪ عام انسان آھي، ته پوءِ اوھان ضرور نقصان ۾ پوندؤ." انھن جو چوڻ ھو ته اھو پيغمبر اوھان کان ڪو مٿي ۽ وڏو ناھي، نڪو وٽس ڪا خاص فضيلت آھي، پوءِ اوھان پنھنجي عقل ۽ سمجھ کي ڇو وڃايو ٿا ۽ پنھنجي ابن ڏاڏن جي پوڄا ڇڏي ھڪ عام انسان جي پٺيان لڳو ٿا؟ جيڪڏھن اوھان ائين ڪندؤ ته اوھان پنھنجي معبودن کي ڇڏڻ ۽ ھڪ اوھان جھڙي انسان جي اطاعت ڪرڻ سبب پاڻ کي ذليل ۽ خوار ڪندؤ، ۽ آخرت ۾ به نقصان کڻي ويندؤ.

حقيقت ۾ اھي بيوقوف ماڻھو انھيءَ ڳالھ کي نه سمجهي سگھيا ته پيغمبر جو انسان ھجڻ ڪا عيب جي ڳالھ ناھي، بلڪه اھا الله جي رحمت ۽ حڪمت آھي ته ھو انسانن مان ئي ھڪ انسان کي پيغمبر بڻائي موڪلي، ته جيئن ماڻھو سوليءَ سان سندس ڳالھ سمجهي سگھن ۽ سندس پيروي ڪري سگھن. اصل نقصان ۽ خسارو ته انھن لاءِ آھي جيڪي پنھنجي ھٺ ۽ ضد سبب پيغمبر جي اطاعت کان انڪار ڪن ۽ باطل تي قائم رھن.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنھنجي حڪمت سان انسانن مان ئي انسانن ڏانھن پيغمبر موڪليا، ته جيئن ماڻھو کين سمجھي سگھن ۽ کين پنھنجو مثال سمجهي سندن پيروي ڪن.
• پيغمبر جو انسان ھجڻ سندس پيغمبريءَ ۾ ڪو نقص ناھي، بلڪه اھا الله جي طرفان ھڪ خاص شرف ۽ فضيلت آھي.
• پيغمبر جي اطاعت ڪرڻ ڪڏھن به نقصان جو ڪارڻ ناھي، بلڪه اھو ئي اصل ڪاميابي ۽ نجات جو رستو آھي.
• جيڪي پيغمبرن جي اطاعت کان انڪار ڪن ٿا، اھي پاڻ کي ذليل ۽ خوار ڪن ٿا ۽ دنيا ۽ آخرت ۾ خساري ۾ پون ٿا.
• ھن آيت مان سبق ملي ٿو ته اسان کي پنھنجي عقل ۽ سمجھ کي استعمال ڪندي سچي ھدايت قبول ڪرڻ گھرجي ۽ انڪار ڪندڙن جي ڳالھين ۾ نه اچڻ گھرجي.
• الله جي نبي جي اطاعت ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڀلائي آھي، ۽ اھا ئي سچي ڪاميابي آھي.