Muminun surəsi — Ayə 80

Kəlmələrin mənaları:

• يُحْيِي (yuhyi): Dirildir, can verir.
• يُمِيتُ (yumit): Öldürür, canını alır.
• اخْتِلَافُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ (ixtilafül-leylü ven-nehar): Gecə ilə gündüzün bir-birinin ardınca gəlməsi, onların növbələşməsi, bəzən uzanıb qısalması, birinin digərini əvəz etməsi.
• أَفَلَا تَعْقِلُونَ (efela ta'qilun): Məgər düşünüb anlamırsınız?

Təfsir:

Allah-təala Öz qüdrətinin və təkliyinin dəlillərini bəndələrinə göstərir. O, elə bir varlıqdır ki, yoxdan yaradır, can verir və sonra da istədiyi an canını alır. Diriltmək də, öldürmək də yalnız Onun əlindədir. Heç kəs Onun izni olmadan nə bir can verə bilər, nə də bir can ala bilər. Bu, Allahın təkliyinin ən açıq sübutlarındandır.

Bundan əlavə, gecə ilə gündüzün bir-birini əvəz etməsi, birinin digərinin ardınca gəlməsi, bəzən birinin uzanıb digərinin qısalması, işığın və qaranlığın növbələşməsi də Onun qüdrəti ilədir. Bu nizam-intizam, bu mükəmməl sistem təsadüfən yarana bilməz. Bunların hamısı Uca Allahın varlığına, qüdrətinə və təkliyinə şahidlik edir.

Ey insanlar! Məgər siz bu qədər açıq dəlilləri görüb düşünmürsünüz? Məgər bu qədər aydın nişanələri müşahidə edib Allahın qüdrətini və Onun tək olan ilah olduğunu anlamırsınız? Bu qədər düşüncəyə səbəb olan hadisələrdən sonra necə olur ki, hələ də Ona iman gətirmirsiniz? Ey ağıl sahibləri! Bir düşünün: bu nizamı, bu gözəlliyi, bu mükəmməl sistemi kim yaradıb? Əlbəttə ki, hər şeyi yaradan, hər şeyə qadir olan Allahdır. Gecəni və gündüzü yaradan, onları bir-birinin ardınca gətirən, insanlara ruzi verən, onları dirildən və öldürən ancaq Odur. Elə isə niyə Ondan başqasına ibadət edirsiniz? Niyə Onun qüdrətini inkar edirsiniz?

Bu ayə bizə öyrədir ki, ətrafımızda baş verən hər bir hadisə, gördüyümüz hər bir mənzərə Allahın varlığına və qüdrətinə bir dəlildir. Gecənin qaranlığı, gündüzün işığı, ulduzların parıltısı, günəşin doğub batması — bütün bunlar bizi Allaha yaxınlaşdıran nişanələrdir. Nə qədər çox düşünsək, bir o qədər Allahın əzəmətini dərk edər və Ona olan imanımız artar. Allah-təala bizi bu dəlilləri görüb düşünənlərdən, Onun qüdrətini anlayıb iman gətirənlərdən etsin. Amin!