سوره نور — آيت 12

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• لَوْلَا: هَلَّا، يعني ”ڇو نه“ (ترغيب ۽ نصيحت لاءِ استعمال ٿيندو آهي).
• إِذْ سَمِعْتُمُوهُ: جڏهن توهان اهو (افڪ/ٻڌل الزام) ٻڌو.
• ظَنَّ: گمان ڪيو، خيال ڪيو.
• بِأَنفُسِهِمْ: پنهنجي نفسن بابت، يعني پنهنجي ڀائرن ۽ ڀينرن بابت (ڇاڪاڻ ته مؤمن سڀ هڪ نفس وانگر آهن).
• خَيْرًا: چڱائي، نيڪي، سلامتي.
• إِفْكٌ: وڏو ڪوڙ، ٻڌل الزام.
• مُّبِينٌ: ظاهر، واضح.

2) تفسير:

اي مؤمنو! جڏهن توهان اهو وڏو ڪوڙ ۽ ٻڌل الزام ٻڌو، تڏهن توهان کي گهرجي هو ته مؤمن مرد ۽ مؤمن عورتون پنهنجي ڀائرن ۽ ڀينرن بابت چڱو گمان ڪن ها ۽ پاڻ ۾ چئي ها ته هي ته هڪ ظاهر ۽ واضح ڪوڙ آهي. مؤمنن جو هڪ ٻئي سان تعلق اهڙو آهي ڄڻ اهي سڀ هڪ نفس آهن، تنهنڪري جڏهن ڪنهن مؤمن تي الزام لڳي ته ٻين مؤمنن کي گهرجي ته پنهنجي بابت سوچين، يعني اهو ئي الزام پنهنجي مٿان اچڻ جهڙو سمجهن ۽ ان کي رد ڪن. اهڙي موقعي تي مؤمنن جو فرض اهو هو ته اهي افواهه کي پکيڙڻ بدران ان جي ڪوڙي هجڻ جو يقين رکن ها ۽ زبان سان به چئي ڏين ها ته هي هڪ واضح ڪوڙ ۽ بي بنياد الزام آهي، جنهن جو حقيقت سان ڪو به تعلق ناهي.

3) فائدا ۽ سبق:

• مؤمنن کي گهرجي ته هو پنهنجي ڀائرن ۽ ڀينرن بابت هميشه چڱو گمان رکن ۽ بري گمان کان پرهيز ڪن.
• افواهه ۽ ٻڌل ڳالهين کي پکيڙڻ بدران ان جي سچائي جي تحقيق ڪرڻ ۽ ڪوڙي هجڻ جي صورت ۾ ان کي رد ڪرڻ ايمان جو حصو آهي.
• مؤمنن جي جماعت هڪ جسم ۽ هڪ نفس وانگر آهي، هڪ تي لڳل الزام سڀني تي لڳل سمجهڻ گهرجي ۽ سڀني کي ان جي دفاع ۾ اٿڻ گهرجي.
• قرآن مجيد مؤمنن کي ادب ۽ اخلاق سيکاريندو آهي ته ڪنهن به اهڙي ڳالهه تي جنهن ۾ شڪ هجي، جلدي ڪنهن تي الزام نه لڳائجي ۽ نه ئي ان کي وڌيڪ پکيڙيو وڃي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته اسلام ۾ عزت ۽ آبرو جي حفاظت ڪيتري اهم آهي ۽ ڪنهن به مؤمن جي آبرو تي حملي کي سخت ناپسنديده عمل سمجهيو وڃي ٿو.
• جيڪي ماڻهو قرآن جي هدايتن تي عمل ڪن ٿا، اهي هميشه چڱائي ۽ سلامتي جي راهه تي هلن ٿا ۽ برائي ۽ فساد کان پري رهن ٿا.