سوره فرقان — آيت 65

1) لفظن جي معنيٰ:

• اصْرِفْ: پري ڪر، هٽاءِ، بچاءِ.
• عَذَابَ جَهَنَّمَ: دوزخ جي عذاب کي.
• غَرَامًا: هميشه لڳل رهندڙ، لازمي، جيڪو ڪڏهن به ڇڏي نه ڇڏي ۽ ختم نه ٿئي.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت انهن نيڪ ۽ الله ترسندڙ ٻانهن جي وصف بيان ڪري ٿي، جيڪي پنهنجي عبادت ۽ نيڪين ۾ محنت ڪرڻ سان گڏ الله تعاليٰ کان ڊڄن ٿا ۽ عاجزي سان دعا گهرن ٿا ته: اي اسان جا پالڻهار! اسان کان دوزخ جو عذاب پري ڪر ۽ اسان کي ان کان بچاءِ. اهي پنهنجي عملن تي مغرور نه ٿيندا آهن، بلڪه هميشه پنهنجي رب کان بخشش ۽ نجات جي اميد رکندا آهن. ان کان پوءِ الله تعاليٰ انهن جي دعا جي اهميت ۽ دوزخ جي خطرناڪي بيان ڪندي فرمايو ته بيشڪ دوزخ جو عذاب هڪ اهڙو لازمي ۽ هميشه ساڻ رهندڙ عذاب آهي، جيڪو پنهنجي سزا واري کي ڪڏهن به نه ڇڏيندو ۽ نه ئي ختم ٿيندو، بلڪه اهڙي طرح لازمي ٿي چمٽندو جيئن قرض وٺندڙ کي قرض ڏيندڙ لازمي ٿي چمٽندو آهي. اهو عذاب خاص ڪري انهن ماڻهن لاءِ آهي جيڪي ڪفر ۽ انڪار جي حالت ۾ مري ويا ۽ توبه نصوح ڪرڻ کان محروم رهيا. پس دوزخ بدترين جاءِ آهي، جتي رهڻ ۽ ترسڻ جهڙو ڪو به آرام ۽ سکوئي ناهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ جا نيڪ ٻانهون هميشه پنهنجي عملن تي ڀاڙين نه ٿا، بلڪه عاجزي سان دعا ۽ التجا ڪندا آهن ته اسان کي دوزخ جي عذاب کان بچاءِ.
• دوزخ جو عذاب هميشه لڳل ۽ لازمي آهي، اهو ڪڏهن به ختم نه ٿيندو ۽ نه ئي سزا واري کي ڇڏيندو، ان ڪري ان کان ڊڄڻ ۽ بچڻ جي ڪوشش ڪرڻ هر مسلمان جي اولين ذميواري آهي.
• دعا ۽ الله کان مدد گهرڻ مؤمن جي زندگيءَ جو اهم حصو آهي، جنهن سان دل ۾ عاجزي ۽ الله جي عظمت جو احساس پيدا ٿئي ٿو.
• قرآن مجيد اسان کي نيڪ ۽ بد جي پڄاڻيءَ تي غور ڪرڻ ۽ آخرت جي زندگيءَ لاءِ تياري ڪرڻ جي ترغيب ڏئي ٿو.
• الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن جي دعائن کي ٻڌندڙ ۽ قبول ڪندڙ آهي، ان ڪري اسان کي گهرجي ته هميشه ان کان بخشش ۽ نجات جي دعا گهرون ۽ نيڪ عملن سان پنهنجي آخرت سنواريون.