سوره شعراء — آيت 112

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• وَمَا عِلْمِي: ۽ منهنجو علم ڪجهه ناهي، يعني مون کي ڪا ڄاڻ ناهي.
• بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ: انهن جي ڪمن بابت، يعني اهي جيڪي عمل ڪندا هئا ان جي خبر مون کي ناهي.

2) آيت جي تفسير:

حضرت نوح عليه السلام پنهنجي قوم جي انهن ماڻهن کي جواب ڏنو جيڪي چئي رهيا هئا ته اسان سان گڏ رڳو غريب ۽ هيٺين طبقن جا ماڻهو ايمان آندا آهن، ته توهان انهن جي دلين جي حقيقت ۽ انهن جي نيتن بابت مون کان پڇا ڪري رهيا آهيو؟ حضرت نوح عليه السلام فرمايو ته مون کي انهن جي اندروني ڪمن ۽ دلين جي حالتن جي ڪا ڄاڻ ناهي. آئون انهن جي رازن ۽ نيتن تي نظر رکندڙ ناهيان ۽ نه ئي مون تي اهو فرض آهي ته آئون انهن جي عملن جو حساب ڪتاب رکان. منهنجو ڪم رڳو اهو آهي ته آئون انهن کي الله تعاليٰ ڏانهن سڏيان ۽ حق جي دعوت ڏيان. ايمان جي قبوليت جو دارومدار حسب ۽ نسب، يا دنياوي پيشي ۽ ڌنڌي تي ناهي، بلڪه دل جي سچائي ۽ نيت جي خلوص تي آهي، ۽ ان جو فيصلو الله تعاليٰ ئي ڄاڻي ٿو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• دعوت جو اصول: دعوت ڏيڻ واري جو ڪم رڳو الله ڏانهن سڏڻ آهي، ماڻهن جي دلين جو فيصلو ڪرڻ ۽ انهن جي نيتن جي جاچ پڇا ڪرڻ سندس ڪم ناهي.
• ظاهري حيثيت جي بي وقعتي: اسلام ۾ ماڻهوءَ جي حيثيت ۽ مرتبي جو دارومدار دنياوي مال، نسب يا پيشي تي ناهي، بلڪه سچي ايمان ۽ نيڪ نيت تي آهي.
• الله جي ڄاڻ جي وسعت: رڳو الله تعاليٰ ئي آهي جيڪو دلين جي رازن ۽ ماڻهن جي اندروني نيتن کي پوري طرح ڄاڻي ٿو.
• عاجزي ۽ انصاف: نبي عليه السلام جي ان ڳالهه ۾ عاجزي ۽ انصاف جو درس آهي ته انسان کي اهو دعويٰ نه ڪرڻ گهرجي ته هو ٻين جي دلين جي حقيقت کي ڄاڻي ٿو.
• اسلام جي آساني: اسلام ۾ داخل ٿيڻ لاءِ ظاهري شرطن کان وڌيڪ اندروني سچائي ۽ نيت جي صفائي اهم آهي، جيڪا هر انسان لاءِ آساني ۽ اميد جو سبب آهي.