سوره شعراء — آيت 12

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• رَبِّ: اي منهنجا پالڻهار، اي منهنجا رب.
• أَخَافُ: آئون ڊڄان ٿو، خوف محسوس ڪريان ٿو.
• أَن يُكَذِّبُونِ: ته اهي مون کي ڪوڙو چوندي، منهنجي ڳالهه کي ڪوڙ سمجهي رد ڪري ڇڏيندا.

2) تفسير:

حضرت موسيٰ عليه السلام پنهنجي پالڻهار سان عرض ڪيو ته اي منهنجا رب! آئون ان ڳالهه کان ڊڄان ٿو ته جڏهن آئون فرعون ۽ سندس قوم وارن وٽ تنهنجو پيغام پهچائيندس ته اهي مون کي ڪوڙو چوندي ۽ منهنجي دعوت کي قبول نه ڪندا، بلڪ ان کي رد ڪري ڇڏيندا. هي خوف حضرت موسيٰ عليه السلام جي دل ۾ ان ڪري پيدا ٿيو جو اهي ماڻهو وڏي سرڪشي ۽ ضد وارا هئا، ۽ انهن جي طبيعت ۾ حق کي مڃڻ جي تياري نه هئي. اهڙي حالت ۾ جڏهن ڪو نبيءَ جي دعوت کي ڪوڙو چوي ته ان سان دل تي وڏو بار ۽ ڏک ٿيندو آهي، ۽ انسان جي زبان ۾ به ڪجهه جهجھه پيدا ٿي سگهي ٿي. ان ڪري حضرت موسيٰ عليه السلام پنهنجي رب کي پنهنجي دل جي ڳالهه ٻڌائي، ته جيئن الله تعاليٰ سندس مدد فرمائي ۽ کيس همت ۽ حوصلو عطا ڪري. هي عرض ڪرڻ دراصل الله تعاليٰ کان مدد ۽ سهائتا گهرڻ هو، نه ته نااميدي يا ايمان جي ڪمزوري هئي. نبيءَ جو اهڙو عرض ڪرڻ ان ڳالهه جي نشاندهي ڪري ٿو ته هو پنهنجي رب تي ڀاڙيندو هو ۽ هر مشڪل ۾ سندس ئي در تي دعا ڪندو هو.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله سان دل جي ڳالهه ٻڌائڻ: انسان کي گهرجي ته پنهنجا خوف ۽ پريشانيون الله تعاليٰ سان عرض ڪري، ڇاڪاڻ ته هو ئي دلين جو حال ڄاڻندڙ ۽ مدد ڪرڻ وارو آهي.
• دعوت جي راهه ۾ حڪمت: حق جي دعوت ڏيڻ وقت مخالفن جي طبيعت ۽ مزاج کي سمجهڻ ضروري آهي، ته جيئن مناسب انداز ۾ دعوت ڏني وڃي.
• خوف ۽ اميد جو توازن: نبيءَ جو پنهنجي رب سان خوف جو ذڪر ڪرڻ سيکاريندو آهي ته انسان کي پنهنجي ڪمزوريءَ جو اعتراف ڪرڻ گهرجي ۽ الله جي مدد تي ڀروسو رکڻ گهرجي.
• اسلام جي آساني: قرآن مجيد ۾ انبياءَ جا اهڙا واقعا بيان ڪيا ويا آهن ته جيئن عام انسان کي به اهو معلوم ٿئي ته نبي به انسان هئا، انهن کي به خوف ۽ ڏک ٿيندو هو، ۽ اهي به الله سان دعا ڪندا هئا. ان مان اسلام جي آساني ۽ انساني فطرت سان همواريءَ جو سبق ملي ٿو.
• قرآن جي حقيقت: قرآن مجيد ۾ انبياءَ جون اهڙيون سچيون ڳالهيون بيان ٿيل آهن، جيڪي ان جي آسماني ڪتاب هجڻ جو ثبوت آهن، ڇاڪاڻ ته ڪو به انسان پنهنجي طرفان اهڙيون تفصيلون بيان نه ٿو ڪري سگهي.
• الله جي رحمت: الله تعاليٰ پنهنجي نبيءَ جي دعا ٻڌي ۽ کيس هارون عليه السلام جهڙو مددگار عطا فرمايو، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته الله پنهنجن ٻانهن کي اڪيلو نه ٿو ڇڏي، بلڪ هر مشڪل ۾ مدد ۽ سهائتا موڪليندو آهي.