سوره شعراء — آيت 11

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• قَوْمَ فِرْعَوْنَ: فرعون جي قوم، يعني مصر جا ماڻهو جن فرعون جي اڳواڻي ۾ موسىٰ عليه السلام کي مڃڻ کان انڪار ڪيو.
• أَلَا يَتَّقُونَ: ڇا اهي نه ٿا ڊڄن؟ ”تقوىٰ“ جي معنيٰ آهي الله جي عذاب کان ڊڄڻ ۽ بچاءُ حاصل ڪرڻ، يعني الله جي حڪمن تي عمل ڪرڻ ۽ سندس منع ڪيل شين کان پرهيز ڪرڻ.

2) تفسير:

هي آيت ان سلسلي جو حصو آهي جنهن ۾ الله تعاليٰ پنهنجي نبي محمد ﷺ کي حضرت موسىٰ عليه السلام جو واقعو ياد ڪرڻ جو حڪم ڏئي ٿو. الله تعاليٰ حضرت موسىٰ عليه السلام کي حڪم ڏنو ته ظالم قوم، يعني فرعون جي قوم ڏانهن وڃ ۽ انهن کي سڏ ڪر. انهن کي چئو ته ڇا اهي الله جي عذاب کان نه ٿا ڊڄن؟ ڇا اهي پنهنجي سرڪشي، انڪار ۽ گمراهي تي قائم رهندي الله جي سزا کان بي خوف نه ٿا ٿين؟ حضرت موسىٰ عليه السلام کي حڪم ڏنو ويو ته هو انهن کي نرمي ۽ مهربانيءَ سان سڏ ڪري ۽ چوي ته الله جي حڪمن تي عمل ڪرڻ ۽ سندس منع ڪيل شين کان بچڻ ذريعي الله جو خوف اختيار ڪن. يعني اهي پنهنجي عملن کي درست ڪن، الله جي فرمانبرداري اختيار ڪن ۽ سندس نافرمانيءَ کان پري رهن، ته جيئن دنيا ۽ آخرت ۾ عذاب کان بچي سگهن.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ پنهنجي نبي کي هميشه نرمي ۽ حڪمت سان دعوت ڏيڻ جو حڪم ڏنو آهي، جيتوڻيڪ مخاطب ظالم ۽ سرڪش هجي.
• ”تقوىٰ“ ئي اهو رستو آهي جيڪو انسان کي الله جي عذاب کان بچائي ٿو ۽ سعادت ڏانهن پهچائي ٿو.
• ظلم ۽ سرڪشي جي پڄاڻي هميشه برباد ٿي آهي، جيئن فرعون ۽ سندس قوم جو انجام ٿيو.
• قرآن مجيد ۾ گذريل قومن جا واقعا اسان لاءِ نصيحت ۽ عبرت جو سبب آهن، ته جيئن اسين ساڳين غلطين کان بچون.
• الله تعاليٰ جو خوف ۽ تقوىٰ انسان کي دنيا ۾ به عزت ۽ آخرت ۾ به نجات عطا ڪري ٿو.
• هي آيت اسان کي سکي ٿي ته دعوت ۽ اصلاح جو ڪم هميشه محبت، نرمي ۽ حڪمت سان ڪيو وڃي، ته جيئن دلين تي اثر پوي ۽ ماڻهو حق قبول ڪن.