سوره شعراء — آيت 218

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• الَّذِي: اهو الله، جيڪو.
• يَرَاكَ: توکي ڏسي ٿو.
• حِينَ: جنهن وقت، جڏهن.
• تَقُومُ: تون بيهين ٿو (يعني رات جي نماز لاءِ بيهين ٿو).

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان الله جي وصف بيان ڪري ٿي، جيڪو هر وقت ۽ هر حالت ۾ پنهنجي ٻانهي کي ڏسي ٿو. خاص طور تي اهو وقت ذڪر ڪيو ويو آهي جڏهن ماڻهو رات جي اونداهي ۾ اڪيلو اٿي بيهي ٿو ته رات جي نماز (تهجد) پڙهي. ان وقت به الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهي کي ڏسي ٿو، ڄاڻي ٿو ته ڪير سجاڳ ٿيو ۽ ڪير ان جي عبادت لاءِ اٿيو. اهڙي طرح نماز ۾ قيام، رڪوع، سجدي ۽ قعدي جي هر حالت ۾ به الله پنهنجي ٻانهي کي ڏسي ٿو ۽ سندس هر عمل کان واقف آهي. الله تعاليٰ ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي، تنهنڪري ٻانهي کي گهرجي ته هو خلوص سان عبادت ڪري ۽ سمجهي ته الله کان ڪجهه به لڪل ناهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ هر وقت ۽ هر حالت ۾ اسان کي ڏسي ٿو، تنهنڪري اسان کي گهرجي ته هميشه نيڪ عمل ڪريون ۽ برائي کان پري رهون.
• رات جي اڪيلي ۾ اٿي تهجد پڙهڻ هڪ وڏي سعادت ۽ الله جي ويجهو ٿيڻ جو ذريعو آهي.
• جڏهن انسان کي يقين ٿئي ته الله سندس هر عمل ڏسي ٿو ۽ ٻڌي ٿو، ته هو وڌيڪ خلوص ۽ محنت سان عبادت ڪري ٿو.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته رات جي نماز ۽ ٻين نفل عبادتن جو اهتمام ڪريون، ڇاڪاڻ ته الله انهن کي ڏسي ٿو ۽ انهن جو اجر ضرور ڏيندو.
• الله جي صفت ”ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ“ تي غور ڪرڻ سان دل ۾ الله جو خوف ۽ محبت وڌي ٿي، جيڪا اسلام جي خوبصورتي آهي.