Shu'aro surasi — Oyat 224

Kalimalarning ma'nolari:

• Ash-shu'aro: shoirlar.
• G'ovun: yo'ldan adashganlar, nafsiga ergashganlar, haq yo'lidan chetga chiqqanlar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo shoirlarning holatini bayon qilib, ularning ortidan faqatgina yo'ldan adashgan, nafsining ko'ngilchakliklariga berilgan kimsalar ergashishini bildirmoqda. Bu oyatda zikr qilingan shoirlar — o'sha davrdagi mushrik shoirlar bo'lib, ular she'rlarida yolg'onni, bo'htonni, odamlarning obro'sini to'kishni, pok ayollarni tilga olishni, nasablarga tuhmat qilishni odat qilgan edilar. Ular o'z she'rlari bilan Muhammad sollallohu alayhi vasallamni ham hajv qilishar, shu orqali Islom dushmanlarini qo'llab-quvvatlashar edi.

Bu shoirlarning ortidan esa aynan o'zlariga o'xshagan, haqdan yuz o'girgan, zavq-shavq va nafsga berilgan kimsalar ergashardi. Ular she'rlarda aytilgan yolg'on va bo'htonlarga ishonib, ularni tarqatishar edi. Alloh taolo bu oyatda shoirning she'ri bilan, Payg'ambar alayhissalomning Qur'onini tenglashtirishga urinayotgan mushriklarning da'vosini rad etmoqda. Chunki Payg'ambar alayhissalomning so'zlari haq va hikmatga asoslangan bo'lsa, bu shoirlarning so'zlari yolg'on va buzg'unchilikka qurilgan edi.

Keyingi oyatda esa bu hol istisno qilinib, iymon keltirgan, yaxshi amallar qilgan, Allohni ko'p zikr qilgan va zulmga uchragandan keyin o'zini himoya qilgan shoirlar bundan mustasno ekani bayon qilinadi. Demak, she'rning o'zi yomon emas, balki undan qanday maqsadda foydalanish muhimdir.

Foydalar:

1. Inson o'z iste'dodi va qobiliyatini qanday yo'nalishda ishlatishi — haq yoki botil yo'lida — uning taqdirini belgilaydi. Shoirlik ham xuddi shunday: agar u haq va yaxshilik yo'lida bo'lsa, maqtovga sazovor, agar yolg'on va buzg'unchilikda bo'lsa, yomon sanaladi.
2. Har bir inson o'zi ergashayotgan kishilarni yaxshi tanlashi lozim. Chunki yo'ldan adashganlarning ortidan ergashish insonni halokatga yetaklaydi.
3. Islom dini san'at va she'riyatni mutlaqo man qilmaydi, balki uni poklik, halollik va haqiqat xizmatiga qo'yishni o'rgatadi. Bu esa Islomning go'zalligi va inson tabiatiga mosligini ko'rsatadi.
4. Yolg'on va bo'hton har qanday shaklda bo'lsin — she'r, maqola yoki nutq orqali — qoralangan. Musulmon kishi tilini yolg'ondan, tuhmatdan saqlashi va so'zini faqat haqni aytishga ishlatishi kerak.