سوره شعراء — آيت 224

1) ڪلِمَن جي معنيٰ:

• الشُّعَرَاءُ: شاعرَ، يعني شاعري چوندڙ ماڻهو.
• يَتَّبِعُهُمُ: سندن پويان هلن ٿا، سندن پيروي ڪن ٿا.
• الْغَاوُونَ: گمراهه ۽ بي راهه ماڻهو، جيڪي حق کان ڀٽڪيل آهن.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت انهن ماڻهن جي دعويٰ جو رد آهي، جيڪي چوند هئا ته محمد ﷺ شاعر آهي ۽ قرآن شاعري آهي. الله تعاليٰ فرمايو ته شاعرن جي پيروي گمراهه ۽ بي راهه ماڻهو ڪن ٿا، يعني اهي ماڻهو جيڪي حق کان ڀٽڪيل آهن ۽ هدايت جي رستي تي نه آهن، سي شاعرن جي پويان هلن ٿا ۽ سندن شعر ٻڌن ٿا ۽ پکيڙين ٿا.

شاعرن جو ڪم اڪثر ڪري باطل، ڪوڙ، مبالغو، ماڻهن جي ساراهه ۾ حد کان وڌيڪ وڌائڻ، يا ڪنهن جي بدنامي ۽ برائي بيان ڪرڻ هوندو آهي. اهي ماڻهن جي عزتن کي ڌوئيندا آهن، نسبتن ۾ طعنو ڪندا آهن ۽ پاڪدامن عورتن تي الزام هڻندا آهن. اهي اهڙيون ڳالهيون چوندا آهن جيڪي پاڻ به نه ڪندا آهن، ۽ باطل وارن جي تعريف ۾ مبالغو ڪندا آهن ۽ حق وارن جي عيب جوڙيندا آهن.

ان جي برعڪس، نبي ڪريم ﷺ ۽ قرآن مجيد جو معاملو بلڪل مختلف آهي. قرآن ۾ سچائي، حڪمت، هدايت ۽ نيڪي جي تعليم آهي، ۽ اهو ڪنهن به طرح شاعري نه آهي. اهڙي طرح هي آيت ثابت ڪري ٿي ته نبي ڪريم ﷺ شاعر نه هئا ۽ قرآن شاعري نه آهي، بلڪه اهو الله جو ڪلام ۽ هدايت جو سرچشمو آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• قرآن مجيد ۽ نبي ڪريم ﷺ جي مخالفن جا الزام رد ٿين ٿا ۽ ثابت ٿئي ٿو ته قرآن شاعري نه آهي.
• انسان کي گمراهه ماڻهن جي صحبت ۽ پيروي کان بچڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته گمراهه ماڻهو ئي باطل جي پيروي ڪندا آهن.
• اسلام سچائي، انصاف ۽ پاڪدامني جو درس ڏئي ٿو، جڏهن ته باطل ڪوڙ، مبالغي ۽ بدنامي تي ٻڌل آهي.
• قرآن مجيد جي هدايت تي عمل ڪرڻ ۽ نبي ڪريم ﷺ جي سنت جي پيروي ڪرڻ ئي ڪاميابي جو رستو آهي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته ڪنهن به ڳالهه کي قبول ڪرڻ کان اڳ ان جي سچائي ۽ دليل کي پرکڻ گهرجي، نه ته صرف ٻڌي ڳالهين تي هلڻ گهرجي.