سوره شعرا — آیه 25

معانی کلمات:

• لِمَنْ حَوْلَهُ: به کسانی که اطراف او بودند، یعنی اشراف و درباریانش.
• أَلَا تَسْتَمِعُونَ: آیا نمیشنوید؟ (برای تعجب و استبعاد به کار رفته است).

تفسیر آیه:

فرعون که از پاسخ موسی علیهالسلام درمانده و حیران شده بود، رو به اطرافیان خود — که از اشراف و سران قومش بودند — کرد و با حالتی آمیخته به تعجب و تمسخر گفت: «آیا نمیشنوید؟» او میخواست با این سخن، آنان را متوجه گفتار موسی کند و در نظرشان او را فردی دیوانه یا دروغگو جلوه دهد که ادعایی عجیب و باورنکردنی مطرح کرده است. فرعون از اینکه موسی در پاسخ به پرسش او درباره پروردگارش، سخن از پروردگاری گفت که آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست را آفریده، شگفتزده شده بود و میخواست با این تعجب ساختگی، توجه حاضران را به آنچه از نظر او سخنی باطل بود جلب کند. در حقیقت، او با این جمله میخواست افکار عمومی درباریان را علیه موسی برانگیزد و آنان را در انکار دعوت او همراه سازد.

فواید و پیامهای آیه:

1. حیرت و درماندگی باطل در برابر حق: این آیه نشان میدهد که وقتی حق با استدلال محکم بیان شود، باطل چارهای جز تعجب و انکار و تلاش برای منحرف کردن اذهان ندارد. مؤمن باید از این حقیقت دلگرم باشد که دشمنان حق، هر قدر هم قدرتمند باشند، در برابر منطق و برهان، درمانده و حیران میشوند.
2. نقش اطرافیان در تثبیت قدرت: فرعون برای مقابله با موسی، نخست به سراغ اطرافیان و اشراف رفت تا نظر آنان را جلب کند. این نشان میدهد که جبهه باطل همواره تلاش میکند با تأثیرگذاری بر خواص و نخبگان، افکار عمومی را به نفع خود مدیریت کند. مؤمن باید هوشیار باشد و فریب این جوسازیها را نخورد.
3. صبر و استقامت پیامبران: موسی علیهالسلام در برابر این تمسخر و انکار، نه تنها سست نشد، بلکه با استدلالهای محکمتر به دعوت خود ادامه داد. این درس بزرگی برای ماست که در راه حق، از سخنان تمسخرآمیز مخالفان نهراسیم و با استقامت به راه خود ادامه دهیم.
4. شگفتی آفرینش، نشانهای بر وجود خدا: اشاره موسی به پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست، یادآور این حقیقت است که نظم شگفتانگیز جهان هستی، بهترین دلیل بر وجود خدای یکتاست. هر انسانی با اندیشه در این آفرینش، میتواند به پروردگار خویش پی ببرد و این همان فطرت پاکی است که خداوند در نهاد همه بشر قرار داده است.