سوره شعرا — آیه 34

معانی کلمات:

• «مَلَإ»: اشراف، بزرگان و سران قوم.
• «حَوْلَهُ»: اطراف او، نزدیکان او.
• «ساحِرٌ عَلِيم»: جادوگری بسیار دانا و ماهر در فن سحر.

تفسیر آیه:

فرعون پس از آنکه موسی (علیه السلام) معجزهی تبدیل عصا به اژدها را در برابر او و درشتیانش آشکار ساخت، به جای آنکه به حقیقت پی ببرد و ایمان بیاورد، رو به اشراف و بزرگان قوم خود که اطرافش گرد آمده بودند کرد و با لحنی تحقیرآمیز و توأم با ترس گفت: «این شخص، قطعاً جادوگری است بسیار دانا و ماهر در فن سحر!» او با این سخن خواست دو هدف را دنبال کند: نخست اینکه دلهای اطرافیانش را از ایمان آوردن به موسی بازدارد و معجزهی او را یک نوع فریب و نیرنگ جلوه دهد؛ و دوم اینکه زمینه را برای مشورت با آنان و جلب حمایتشان در برابر موسی فراهم سازد تا نقشهای برای مقابله با او طراحی کنند. فرعون با این برچسب زدن، در حقیقت میخواست حقیقت روشن معجزه را وارونه نشان دهد و مردم را از شنیدن دعوت حق غافل سازد.

فواید و پیامهای آیه:

• دشمنان حق، وقتی معجزات و نشانههای روشن الهی را میبینند که نمیتوانند آنها را انکار کنند، به دروغپردازی و تحریف واقعیت روی میآورند تا افکار عمومی را منحرف سازند؛ پس مؤمن باید هوشیار باشد و فریب این برچسبها را نخورد.
• این آیه نشان میدهد که مقام و جایگاه اجتماعی، انسان را از پذیرش حق بازنمیدارد اگر دلش با خدا باشد؛ اما فرعون به خاطر تکبر و حفظ قدرت خود، حقیقت را کتمان کرد و این درس بزرگی است که نباید منافع شخصی را بر حق ترجیح دهیم.
• قرآن کریم با بیان این داستانها، به مؤمنان اطمینان میدهد که باطل هرچند با تبلیغات و نیرنگها خود را بزرگ نشان دهد، سرانجام شکست خواهد خورد و حق پیروز میدان است؛ پس بر استقامت در راه خدا پایدار باشیم و از تهدیدها و حیلههای دشمنان نهراسیم.