Şüəra surəsi — Ayə 76

1) Bəzi sözlərin izahı:

• أَنتُمْ — siz.
• آبَاؤُكُمُ — atalarınız, babalarınız.
• الْأَقْدَمُونَ — ən qədim olanlar, sizdən əvvəl gəlib keçmiş ulu babalarınız.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə İbrahim peyğəmbərin (əleyhissəlam) öz qövmünə və atalarına ünvanladığı xitabın bir hissəsidir. O, onlara xatırladırdı ki, onların və ulu babalarının ibadət etdikləri bütlər heç bir şeyə qadir deyillər — nə eşidir, nə fayda verir, nə də zərər yetirə bilirlər. İbrahim (ə.s.) bu sözləri ilə onların diqqətini çəkirdi ki, nəsildən-nəslə davam etdirilən bu ibadət heç bir həqiqi əsasa söykənmir; sadəcə olaraq atalardan qalma bir adət və vərdişdir. Əgər onlar bir az düşünsəydilər, görərdilər ki, bu bütlər nə özlərinə, nə də başqalarına heç bir xeyir və ya zərər verə bilməz. İbrahim (ə.s.) beləcə onlara bildirirdi ki, o, bu bütlərdən uzaqdır, onlarla heç bir əlaqəsi yoxdur və yalnız bütün aləmlərin Rəbbi olan Allaha ibadət edir. Çünki yeganə ibadətə layiq olan Odur — O, insanı ən gözəl surətdə yaradan, dünya və axirət xeyrinə yönəldən, yedirib-içirən, xəstələnəndə şəfa verən, öldürən və yenidən dirildəcək olan, haqq-hesab günü günahları bağışlayacağına ümid bəslənilən yeganə Rəbbdir. Bu bütlər isə nə eşidir, nə görür, nə də bir iş görə bilir — onlara güvənmək insanı yalnız ziyana aparır.

3) Nəsihət və dəvət:

Ey insan! Bir düşün: sənin ibadət etdiyin, güvəndiyin, köməyini gözlədiyin şeylər səni yaradan Rəbbinə yönəldirmi, yoxsa səni Ondan uzaqlaşdırırmı? Ataların belə etdi deyə kor-koranə onların yolunu davam etdirmək insanı həqiqətə yaxınlaşdırmaz. Əsl ağıl sahibi öz qəlbini bir anlıq dayandırıb soruşar: “Mən kimi çağırıram? Kimdən istəyirəm? Kim mənə fayda və zərər verə bilər?” Həqiqət budur ki, səni yoxdan var edən, sənə ruzi verən, xəstələnəndə şəfa verən, ölümündən sonra səni yenidən dirildəcək olan yalnız Allahdır. O, hər şeyə qadirdir, bağışlayandır, rəhmlidir. Gəl, sən də İbrahim (ə.s.) kimi yalnız Ona üz tut, Ona sığın, Ona ibadət et. Çünki əsl azadlıq bütlərin, adətlərin və boş inancların əsarətindən qurtulub tək Allaha qul olmaqdadır. Quran bu yolu bizə ən gözəl şəkildə göstərir — qoy qəlbimiz ona yönəlsin və həqiqi səadəti onda tapaq.