سوره نمل — آیه 9

معانی کلمات:

• عزیز: غالب و چیره، آنکه هیچ‌کس بر او چیره نشود و در انتقام‌گیری از دشمنانش ناتوان نمی‌گردد.
• حکیم: دارای حکمت در آفرینش، تقدیر و تشریع؛ یعنی همه کارهایش بر اساس علم، مصلحت و تدبیر است.

تفسیر آیه:

هنگامی که موسی علیه‌السلام به سوی آتش روانه شد و به آن نزدیک گردید، از جانب پروردگارش ندا داده شد و خداوند خود را به او معرفی کرد. در این ندا، خداوند به موسی می‌فرماید: «ای موسی! همانا من الله هستم؛ خدایی که هیچ معبودی به‌حق جز او نیست و شایسته است که تنها او عبادت شود. من عزیز هستم؛ یعنی توانایی من بی‌نهایت است و هیچ‌کس نمی‌تواند بر من غلبه کند یا از اراده‌ام جلوگیری نماید. من بر دشمنانم پیروزم و در انتقام‌گیری از آنان نیرومندم. و من حکیم هستم؛ یعنی در آفرینش، تدبیر امور بندگان و در احکام و دستوراتی که برای بشر مقرر داشته‌ام، همه‌چیز بر اساس حکمت، مصلحت و نظم کامل است و هیچ کاری از روی بیهودگی یا بدون هدف انجام نمی‌دهم.»

این معرفی، مقدمه‌ای بود برای تکلیف بزرگ رسالت که خداوند می‌خواست به موسی علیه‌السلام بسپارد و او را برای مبارزه با فرعون و قومش آماده سازد. خداوند با بیان این دو صفت (عزیز و حکیم)، به موسی اطمینان داد که در این مسیر، از قدرتی بی‌پایان و حکمتی کامل برخوردار است که او را یاری خواهد کرد و هیچ نیرویی در برابر او تاب مقاومت نخواهد داشت.

فواید و پیام‌های آیه:

1. شناخت خداوند مایه آرامش دل‌هاست: وقتی بنده بداند خدایی که او را به کاری مأمور کرده، عزیز و شکست‌ناپذیر است و حکیم و داناست، دلش آرام می‌گیرد و با اطمینان کامل به پیش می‌رود؛ زیرا می‌داند که پشتیبان او قدرتی است که هیچ‌چیز نمی‌تواند آن را مغلوب سازد.
2. عبادت تنها شایسته خداست: این آیه به ما می‌آموزد که تنها کسی شایسته عبادت و بندگی است که هم عزیز باشد (توانا و بی‌نیاز) و هم حکیم (دانا و مدبّر). هیچ معبود دیگری جز او چنین ویژگی‌هایی ندارد.
3. ترکیب قدرت و حکمت: خداوند هم عزیز است و هم حکیم؛ یعنی قدرت او با حکمت همراه است. او هرگز ظلم نمی‌کند و هر کاری که انجام می‌دهد، بر اساس مصلحت و حکمت است. این مایه اطمینان بندگان است که در برابر قدرت بی‌پایان او، عدالت و حکمت کامل نیز حاکم است.
4. امیدواری به یاری خدا در مسیر حق: هر کس در راه خدا گام بردارد و به او پناه ببرد، خداوند با قدرت و حکمت خود او را یاری می‌کند و از هیچ دشمنی هراسی به دل راه نمی‌دهد؛ همان‌گونه که موسی علیه‌السلام با این معرفت، برای رویارویی با فرعون آماده شد.