Аль-Касас сүресі — Аят 63

1. Сөздердің мағынасы:

• حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ — оларға сөз (яғни, Аллаһтың «Жаһаннамды жындар мен адамдардың барлығынан толтырамын» деген үкімі) міндетті түрде орындалатын болды.
• أَغْوَيْنَا — адастырдық, тура жолдан тайдырдық.
• غَوَيْنَا — өзіміз адастық, тура жолдан тайдық.
• تَبَرَّأْنَا إِلَيْكَ — Саған бағынып, олардан бездік, олармен ешқандай байланысымыз жоқ екенін мойындадық.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта Қиямет күні жаһаннам азабы өзіне міндетті болған көсемдер мен көшбасшылардың — яғни күпірлікке шақырған адамдардың — айтатын сөздерін баяндайды. Олар Аллаһқа жалбарынып: «Уа, Раббымыз! Мына адамдар — біз адастырғандар. Біз оларды өзіміз адасқандай адастырдық. Біз Саған олардан беземіз, олармен ешқандай қатысымыз жоқ. Олар бізге құлшылық қылған жоқ» дейді.

Бұл жерде назар аударатын бірнеше маңызды мәселе бар:

Біріншіден, бұл көсемдер өздерінің адасқанын мойындайды. Олар басқаларды адастырғанда өздері де тура жолдан тайып, адасушылықта болғанын ашық айтады. Яғни, олар басқаларды адастыру арқылы өздерінің де адасқанын растайды.

Екіншіден, олар «Біз оларды зорламадық, мәжбүрлемедік» дегенді білдіреді. Олар тек азғыру мен уәсуәсе арқылы әсер етті, бірақ әр адам өз еркімен таңдау жасады. Сондықтан әркім өз ісіне өзі жауапты.

Үшіншіден, олар Аллаһқа тәубе етіп, сол адасқан адамдардан безетінін мәлімдейді. Бұл — Қиямет күнінің қорқынышты сәттерінің бірі, онда бір-біріне сенген адамдар бір-бірінен безіп, жауласады.

Төртіншіден, олар «Олар бізге құлшылық қылған жоқ» дейді. Яғни, шын мәнінде олар бізге табынбады, бізді Аллаһқа серік қылмады. Бірақ олар өздерінің нәпсіқұмарлықтарына, әуестеріне ерді, шайтанның азғыруына ілесті. Сондықтан олар шын мәнінде шайтанға бағынды.

Бұл аят Қиямет күнінің бір көрінісін суреттейді: адасқан көсемдер мен оларға ергендер арасындағы байланыс үзіледі, әркім өз жауапкершілігін мойындайды. Бұл — адамдарға ескерту: соқыр түрде еліктемеңдер, әр нәрсені ойланып, тура жолды таңдаңдар.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Жауапкершілік жеке басқа тән: Ешкім басқаның ісі үшін жауап бермейді. Әр адам өз таңдауы үшін өзі жауапты. Басқаға еліктеп, соған сылтау айту Қиямет күні пайда бермейді.
• Соқыр еліктеуден сақ болу: Ата-бабадан қалған, қоғамда кең тараған немесе беделді адамдар істейтін нәрсені ойланбастан қабылдау қауіпті. Ислам бізді әр нәрсені ойланып, дәлелмен қабылдауға шақырады.
• Тәубе есігі әрқашан ашық: Бұл аяттағы көсемдер Қияметте тәубе етті, бірақ ол кезде тәубе қабылданбайды. Ал осы дүниеде тәубе ету есігі әрқашан ашық. Кімде-кім адасқан болса, Аллаһқа бет бұрып, тәубе етсе, Аллаһ оны кешіреді.
• Ислам — тура жол: Бұл аят бізге Исламның ақиқат жолы екенін, одан басқа жолдардың адасушылыққа апаратынын еске салады. Сондықтан біз Құран мен Сүннетке сүйеніп, тура жолда болуға тырысуымыз керек.
• Құран — насихат кітабы: Аллаһ Құранда осындай мысалдар мен көріністерді баяндай отырып, бізді ойлануға, сабақ алуға шақырады. Бұл — Құранның мейірімділігі мен даналығының көрінісі.