Аль-Анкабут сүресі — Аят 63

1. Сөздердің мағынасы:

• وَلَئِن سَأَلْتَهُم — егер олардан сұрасаң.
• مَن نَّزَّلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً — аспаннан жаңбыр жаудырған кім?
• فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ مِن بَعْدِ مَوْتِهَا — онымен жерді өліп (қурап) қалғаннан кейін тірілтті.
• لَيَقُولُنَّ اللَّهُ — олар әлбетте «Аллаһ» дейді.
• قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ — айт: «Барлық мақтау Аллаһқа тән».
• بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ — бірақ олардың көбі түсінбейді.

1. Аяттың тәпсірі:

Уа, Пайғамбар! Егер сен мүшріктерден: «Аспаннан жаңбыр жаудырып, қурап қалған жерді қайта тірілтіп, оған өмір берген кім?» — деп сұрасаң, олар бұл сұраққа еш кідірмей: «Оны Аллаһ жасады», — деп мойындайды. Өйткені олар осы шындықты жоққа шығара алмайды, жүректерінің түкпірінде мұны біледі.

Сонда оларға айт: «Барлық мақтау мен алғыс Аллаһқа тән!» — яғни сендердің өз ауыздарыңмен айтқан осы мойындауларың арқылы Аллаһтың сендерге қарсы дәлелі айқын болды. Енді сол дәлел бойынша сендер тек Аллаһқа ғана құлшылық етулерің керек еді. Алайда олардың көбісі осыны ұғынбайды, ойланып-толғанбайды. Егер олар шын мәнінде ақылдарын іске қосып, пайда мен зиянды ажырата білсе, онда ешбір пайда да, зиян да келтіре алмайтын пұттарды Аллаһқа серік қоспас еді. Олар тілімен Аллаһты мойындағанымен, іс-әрекеттерімен Оған серік қосуда — міне, бұл олардың ойламайтындығының, ақылын пайдаланбайтындығының айғағы.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһтың құдіретінің айқындығы: Жаңбыр жауып, қураған жердің қайта тірілуі — Аллаһтың шексіз құдіретінің әрі рақымының көрінісі. Бұл адам баласын Оның барлығын жаратушы әрі тірілтуші екеніне ой салады.
• Табиғаттағы белгілер — иманға шақыру: Күнделікті көріп жүрген жаңбыр мен жердің тірілуі сияқты қарапайым құбылыстардың өзі Аллаһты тануға жетелейтін үлкен дәлел екенін ұғу.
• Мойындаудың жеткіліксіздігі: Тек тілмен «Аллаһ» деп мойындау жеткіліксіз, иман іс-әрекетпен, шынайы құлшылықпен бекітілуі керек. Бұл аят адамды ойлануға, серік қосудың қате екенін түсінуге шақырады.
• Ақылды пайдалануға үндеу: Ислам адамды ойлануға, ақылды іске қосуға шақырады. Ақылын пайдаланған адам жаратушының бірлігін мойындап, тек Оған ғана құлшылық етеді.
• Шүкір мен мадақтың мәні: «Барлық мақтау Аллаһқа тән» деген сөз — әрбір игілік үшін Аллаһқа алғыс айтудың, Оны мадақтаудың маңыздылығын көрсетеді. Бұл мұсылманды әрдайым шүкіршілік етуге тәрбиелейді.
• Исламның қарапайым әрі айқындығы: Аят адамға түсінікті, күнделікті өмірде көріп жүрген мысалдар арқылы иманның негізін жеткізеді. Бұл Исламның адам табиғатына жақын, ақылға қонымды дін екенін көрсетеді.