Oli Imron surasi — Oyat 2

Kalimalarning ma'nolari:

• الْحَيُّ (Al-Hayy): Tirik, abadiy hayot egasi. Uning hayoti o'tkinchi emas, balki to'liq, kamolotli va hech qachon tugamaydigan hayotdir.
• الْقَيُّومُ (Al-Qayyum): O'z-o'zidan mavjud bo'lgan, hech kimga muhtoj bo'lmagan, ammo barcha mavjudotlarni o'zi bilan qoldirib, ularning har bir ishini boshqarib turuvchi Zot.

Tafsir:

Alloh taolo O'zining ulug' zotini tanishtirib, marhamat qiladiki: "Alloh — Undan o'zga hech qanday iloh yo'q". Ya'ni, osmonlaru zaminda ibodatga loyiq bo'lgan yagona zot faqat Allohdir. Undan boshqa barcha narsalar — butlar, sanamlar, yulduzlar, payg'ambarlar, avliyolar yoki boshqa mavjudotlar — hech biri iloh bo'la olmaydi. Chunki ularning barchasi yaratilgan, ojiz va muhtojdir.

Alloh taolo "Al-Hayy" (Tirik)dir. Uning hayoti bizning hayotimizga o'xshamaydi. Bizning hayotimiz tug'ilish bilan boshlanib, o'lim bilan tugaydi, kasallik va zaiflik bilan kechadi. Ammo Allohning hayoti azaliy va abadiy, to'liq va kamolotlidir. Unga o'lim yo'q, uyqu yo'q, zaiflik yo'q, kasallik yo'q. U har doim tirik va hech qachon o'lmaydi.

Alloh taolo "Al-Qayyum" (Qayyum)dir. Bu ikki ma'noni o'z ichiga oladi:

1. U o'z-o'zidan mavjud bo'lib, hech kimga va hech narsaga muhtoj emas. Uning mavjudligi boshqa biror zotga bog'liq emas.
2. Barcha mavjudotlar — osmonlar, yer, yulduzlar, farishtalar, insonlar, hayvonlar, o'simliklar — barchasi Allohning qo'llab-quvvatlashi bilan turibdi. Agar Alloh bir lahza ularni nazoratdan qoldirsa, butun olam barbod bo'ladi. Uning ilmi, qudrati va rahmati barcha mavjudotlarni qamrab olgan.

Bu oyat Alloh taoloning buyukligini, yagonaligini va barcha narsalarga to'liq hukmronligini bayon qiladi. U — yagona ma'buddur, tirikdir, o'z-o'zidan mavjuddir va hamma narsani boshqaruvchidir.

Foydalar:

• Bu oyat mo'min qalbida Allohga bo'lgan ishonchni mustahkamlaydi. Chunki u yolg'iz o'zi hamma narsaga kifoya qiluvchi Zot ekanini biladi.
• Inson o'zining ojizligini va Allohga bo'lgan ehtiyojini anglab, Unga tavakkal qiladi va faqat Undan yordam so'raydi.
• Bu oyat insonni butun mavjudotlardan voz kechib, faqat Allohga ibodat qilishga chorlaydi. Chunki yagona iloh faqat Udir.
• Allohning "Al-Hayy" va "Al-Qayyum" ismlari haqida fikr yuritish inson qalbini Allohning buyukligiga to'ldiradi va Uning oldida kamtarlikni oshiradi.
• Bu oyat mo'minlarga tasalli beradi: agar butun dunyo ularga qarshi chiqsa ham, Alloh ular bilan birga, chunki U hamma narsani boshqaruvchidir.