سوره روم — آیه 13

معانی کلمات:

• شُرَکَائِهِمْ: معبودانی که مشرکان در دنیا شریک خدا قرار می‌دادند و آنها را می‌پرستیدند.
• شُفَعَاءُ: شفاعت‌کنندگان، میانجی‌گران و نجات‌دهندگان از عذاب.
• کَافِرِینَ: منکر و بیزار، یعنی نسبت به آنها اعلام بیزاری و انکار می‌کنند.

تفسیر آیه:

در آن روز هولناک قیامت، برای مشرکان هیچ‌یک از معبودانی که در دنیا شریک خدا قرار می‌دادند و به آنها امید شفاعت و یاری داشتند، نه شفاعت‌کننده‌ای خواهد بود و نه یاوری. بلکه برعکس، آن معبودها نه تنها نمی‌توانند به آنها کمک کنند، بلکه از آنها بیزاری می‌جویند و مشرکان نیز از آنها اعلام انکار و بیزاری می‌کنند. در حقیقت، هر دو طرف در آن روز یکدیگر را رها کرده و به حال خود می‌گذارند و هیچ‌یک نمی‌تواند دیگری را از عذاب الهی نجات دهد. این در حالی است که شفاعت تنها از آنِ خداوند است و هیچ‌کس بدون اذن او نمی‌تواند شفاعت کند. مشرکان در دنیا گمان می‌کردند این معبودان در آخرت برایشان شفاعت می‌کنند، اما در آن روز درمی‌یابند که سخت در اشتباه بوده‌اند و این معبودان نه تنها شفاعتشان نمی‌کنند، بلکه از آنها بیزاری می‌جویند و خود نیز از آنها متنفر می‌شوند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. توحید در شفاعت: شفاعت حقیقی تنها از آنِ خداوند است و هیچ‌کس — نه فرشته‌ای، نه پیامبری و نه معبودی — بدون اذن او نمی‌تواند برای کسی شفاعت کند. پس نباید امید خود را به غیر خدا ببندیم.
2. بطلان شرک: این آیه به زیبایی نشان می‌دهد که شرک و امید بستن به غیر خدا، در روز قیامت جز ناامیدی و پشیمانی ثمره‌ای ندارد و معبودان دروغین در سخت‌ترین لحظات، انسان را تنها می‌گذارند.
3. دعوت به توکل بر خدا: انسان عاقل باید در دنیا تنها به خداوند توکل کند و از او یاری بطلبد، نه از موجوداتی که هیچ‌گونه قدرتی بر نفع و ضرر خود ندارند، چه رسد به دیگران.
4. هشدار به مشرکان و غافلان: این آیه هشداری است به همه کسانی که به جای خدا به قدرت‌ها، ثروت‌ها یا انسان‌ها دل می‌بندند که در روز نیاز، هیچ‌یک از اینها به کارشان نخواهد آمد و تنها ایمان و عمل صالح است که نجات‌بخش انسان است.