Rum surasi — Oyat 13

Kalimalarning ma’nolari:

• Shufa'ao — shafoatchilar, himoyachilar, oqlovchilar.
• Kofirin — inkor qiluvchilar, tonuvchilar, rad etuvchilar.

Tafsir:

Qiyomat kuni kelganda, mushriklar (Allohga sherik keltiruvchilar) o‘zlari dunyoda Allohdan o‘zga ibodat qilgan butlari, sanamlari va boshqa "sheriklar"idan najot kutadilar. Ammo o‘sha kuni ularning bu umidlari butunlay puchga chiqadi. Chunki ularning o‘sha "sheriklari" — xoh butlar bo‘lsin, xoh avliyolar yoki boshqa mavjudotlar bo‘lsin — ular uchun hech qanday shafoatchi bo‘la olmaydilar. Bu narsalar yoki mavjudotlar na o‘zlariga, na ularga foyda bera oladilar.

Bundan tashqari, o‘sha kuni mushriklar o‘zlari sig‘ingan "sheriklar"idan butunlay yuz o‘giradilar va ularni inkor etadilar. Ya’ni, ular endi tushunadilarki, bu narsalar hech qanday ilohiy kuchga ega emas edi. Xuddi shuningdek, o‘sha "sheriklar" ham (agar aqlli mavjudot bo‘lsa) o‘zlariga sig‘inuvchilardan voz kechadilar. Har ikki tomon ham bir-biridan bezor bo‘ladi va bir-birini la’natlaydi. Bu holat ularning dunyodagi shirk qilganliklarining eng og‘ir oqibati sifatida yuzaga keladi.

Shu o‘rinda muhim haqiqat ayon bo‘ladiki, shafo-at qilish butunlay Allohning izniga bog‘liqdir. Uning roziligisiz hech kim hech kimga shafo-at qila olmaydi. Mushriklar esa Allohdan o‘zgalarni shafoatchi qilib olganlari uchun, ularning shafoati bekor bo‘ladi va ular eng katta umidsizlikka tushadilar.

Foydalar:

1. Bu oyat musulmon kishiga tavhid (yakkaxudolik) e’tiqodining naqadar buyuk ne’mat ekanligini anglatadi. Chunki shirk qiluvchilar qiyomat kunida eng og‘ir umidsizlikka duchor bo‘ladilar, tavhid ahli esa Allohning fazli bilan najot topadilar.
2. Allohdan o‘zga narsalarga suyanish, ularni shafoatchi qilib olish — behuda va zararli ish ekanini o‘rgatadi. Inson faqat Allohga tavakkal qilishi va faqat Undan yordam so‘rashi lozim.
3. Qiyomat kuni har bir inson o‘z amali bilan yolg‘iz qolishini va u dunyoda ortiqcha hech kimning yordam bera olmasligini eslatadi. Shu bois, bu dunyoda solih amallar qilish va gunohlardan saqlanishga shoshilish kerak.
4. Bu oyat insonni butlar va boshqa "sheriklar"ga sig‘inishning ahmoqona ekanini tushunishga undaydi. Zero, o‘sha narsalar insonni yaratmagan, unga rizq bermagan va undan biror zararni ham qaytara olmaydi.