سوره سبا — آیه 17

معانی کلمات:

• کَفُور: بسیار ناسپاس، کسی که در ناسپاسی و انکار نعمت افراط میکند.
• جَزَیناهُم: سزای آنان را دادیم، کیفر کردیم.
• نُجَازی: مجازات میکنیم، کیفر میدهیم.

تفسیر آیه:

آنچه بر سر آنان آوردیم — یعنی تبدیل باغهای پربرکت به باغهایی با میوههای تلخ و درختان بیثمر — سزای کردار خودشان بود؛ پاداشی که در برابر کفران نعمت و ناسپاسی در برابر الطاف الهی دیدند. آنان نعمتهای خدا را نادیده گرفتند، شکر او را به جای نیاوردند و پیامبران را تکذیب کردند؛ از این رو، خداوند نعمت را از آنان گرفت و به عذاب گرفتارشان ساخت.

سپس خداوند میفرماید: «و هل نجازی إلا الکفور» — آیا ما چنین کیفر سختی را جز برای کسی که در ناسپاسی افراط کند و نعمتهای خدا را به شدت انکار نماید، روا میداریم؟ این هشدار و پرسشی تهدیدآمیز است که نشان میدهد عذاب الهی تنها دامنگیر کسانی میشود که در کفر و ناسپاسی از حد گذشتهاند و راه بازگشت را بر خود بستهاند. این سنت الهی است: هر که نعمت را ناسپاسی کند، آن نعمت از او سلب میشود و به کیفر اعمال خود میرسد.

فواید و درسهای آیه:

• نعمتهای الهی امانتهایی هستند که با شکرگزاری پابرجا میمانند و با ناسپاسی از بین میروند؛ پس باید قدر داشتههای خود را بدانیم و پیوسته شکرگزار باشیم.
• عدالت خداوند اقتضا میکند که هر کس نتیجه اعمال خود را ببیند؛ این عدالت، مایه آرامش دل مؤمنان است که میدانند ظلمی در کار نیست.
• این آیه ما را به تأمل در تاریخ و سرنوشت اقوام گذشته دعوت میکند تا از سرنوشت آنان عبرت بگیریم و راه ناسپاسی را در پیش نگیریم.
• رحمت خداوند گسترده است و تنها کسانی که در کفر و ناسپاسی افراط کنند، گرفتار عذاب سخت میشوند؛ پس هیچ گاه از رحمت خدا ناامید نشویم و به سوی او بازگردیم.