سوره فاطر — آیه 14

معانی کلمات:

• تَدْعُوهُمْ: آنان را بخوانید و عبادت کنید.
• مَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ: پاسختان نمیدادند و دعایتان را اجابت نمیکردند.
• يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ: منکر و بیزار از شرک شما میشوند (یعنی از اینکه شما آنها را شریک خدا قرار دادهاید، اعلام بیزاری میکنند).
• لَا يُنَبِّئُكَ: به تو خبر نمیدهد.
• خَبِيرٍ: آگاهِ کاملی که از همه چیز با خبر است.

تفسیر آیه:

ای مردم! اگر این معبودانی را که به جای خدا میخوانید، صدا بزنید و از آنها حاجت بخواهید، هرگز صدای شما را نمیشنوند؛ زیرا آنها موجوداتی بیروح و بیجان هستند که نه گوش دارند و نه درک میکنند. و حتی اگر فرض کنیم که بشنوند، باز هم توانایی اجابت دعای شما را ندارند و نمیتوانند نیاز شما را برآورده سازند. پس اینها نه شنوایی دارند و نه قدرت پاسخگویی.

علاوه بر این، در روز قیامت، این معبودان از شما بیزاری میجویند و به شرک شما کافر میشوند؛ یعنی در آن روز، آنها انکار میکنند که شما آنها را عبادت کردهاید و از شما و کارتان اعلام تنفر میکنند. در آن روز روشن میشود که اینها نه تنها یاور شما نیستند، بلکه دشمن شما نیز خواهند بود.

و هیچ کس نمیتواند مانند خداوندِ دانایِ آگاه، تو را از حقیقت این امور آگاه سازد. اوست که از همه چیز، از جمله ناتوانی معبودان و سرنوشت مشرکان، آگاه است و خبری که میدهد، صادقانهترین و دقیقترین خبر است.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به انسان میآموزد که تکیهگاه واقعی او باید خدایی باشد که شنوا و تواناست؛ نه موجوداتی ناتوان که حتی صدای بندگان را نمیشنوند.
• نشان میدهد که شرک و عبادت غیر خدا، نه تنها سودی به حال انسان ندارد، بلکه در روز قیامت موجب پشیمانی و بیزاری معبودان از عابدان خواهد شد.
• انسان را به تفکر دعوت میکند که عاقبت کار کسانی که به جای خدا به موجودات ناتوان پناه میبرند، ناامیدی و حسرت است.
• این آیه ایمان به خداوندِ خبیر و دانا را تقویت میکند؛ خدایی که از همه اسرار آگاه است و بهترین راهنما برای بندگانش است. پس بنده باید به او توکل کند و از او یاری بطلبد.