سوره یس — آیه 67

### معانی واژگان

• لَمَسَخْنَاهُمْ: آنان را مسخ میکردیم؛ یعنی شکل و هیأتشان را تغییر میدادیم (مانند تبدیل به میمون یا خوک).
• عَلَىٰ مَكَانَتِهِمْ: در همان جایگاه و مکانشان (بدون اینکه جابهجا شوند).
• مُضِيًّا: رفتن به پیش، پیشروی.
• يَرْجِعُونَ: بازگشتن به عقب.

### تفسیر آیه

خداوند متعال در این آیه میفرماید: اگر ما اراده میکردیم، میتوانستیم این کافران و منکرانِ حق را در همان جایی که هستند مسخ کنیم؛ یعنی شکل و قیافهٔ آنان را به شکل حیواناتی مانند میمون یا خوک درآوریم، بهگونهای که در همان مکان خود خشکشان کنیم و نتوانند هیچ حرکتی کنند. در آن صورت، نه میتوانستند یک قدم به جلو بروند و نه به عقب بازگردند. این بیان، هشداری است دربارهٔ قدرت مطلق خداوند و ناتوانی کامل انسان در برابر ارادهٔ او. اگر خدا بخواهد، میتواند در یک لحظه، انسانِ سرکش را به موجودی ذلیل و بیحرکت تبدیل کند، بدون اینکه بتواند از خود دفاع کند یا راه نجاتی بیابد.

این آیه در ادامهٔ آیات پیشین است که دربارهٔ عذاب و مجازات کافران در قیامت و دنیا سخن میگوید و تأکید میکند که خداوند بر هر کاری تواناست و هیچچیز از حیطهٔ قدرت او خارج نیست. مسخشدن، نمونهای از عذاب است که در امتهای پیشین نیز رخ داده است (مانند قوم بنیاسرائیل که به میمون و خوک مسخ شدند) و این آیه یادآوری میکند که اگر خدا بخواهد، میتواند این کار را با این کافران نیز انجام دهد، اما مهلت و فرصتی که به آنان داده، از روی حکمت و آزمایش است.

### فواید و پیامهای آیه

1. بیداری و عبرت: این آیه انسان را به یاد قدرت بیکران خداوند میاندازد و هشدار میدهد که اگر خدا بخواهد، میتواند در یک چشمبههمزدن، انسان را به ذلیلترین شکل درآورد. پس نباید مغرور قدرت، ثروت یا موقعیت خود شد.
2. امید به رحمت و ترس از عذاب: از یک سو، این آیه ترس از عذاب الهی را در دل انسان زنده میکند تا از گناه دوری کند؛ از سوی دیگر، نشان میدهد که اگر خداوند ما را مسخ نکرده و به ما فرصت دادهاست، این لطف و رحمت اوست که باید قدردان آن باشیم و بهسوی او بازگردیم.
3. توجه به نعمت حرکت و سلامت: انسان وقتی به این آیه مینگرد، قدر نعمت بزرگ حرکت، سلامتی و توانایی را میفهمد و شکرگزار خداوند میشود. این نعمتها آنقدر بزرگ هستند که تا از دست نروند، قدرشان را نمیدانیم.
4. ایمان به قدرت مطلق خداوند: این آیه ایمان مسلمان را تقویت میکند که هیچ نیرویی در برابر ارادهٔ خداوند تاب مقاومت ندارد و همهچیز در دست اوست. این باور، آرامشبخش و امیدآفرین است، زیرا مؤمن میداند که خداوند یار و یاور اوست و هیچ دشمنی نمیتواند به او آسیب برساند، مگر به اذن خدا.
5. دعوت به توبه و بازگشت: این آیه با بیان ناتوانی کافران در بازگشت، به ما میآموزد که تا فرصت باقی است، بهسوی خدا بازگردیم و از گناهان توبه کنیم، پیش از آنکه دیر شود و راهی برای جبران نماند.