سوره صافات — آیه 10

معانی کلمات:

• خَطِفَ: به سرعت و پنهانی ربودن و برگرفتن.
• الْخَطْفَةَ: یک بار ربودن؛ اشاره به کلمهای که شیطان آن را به سرعت از سخنان فرشتگان میدزدد.
• شِهَابٌ: شعلهای از آتش یا جرمی نورانی و سوزان.
• ثَاقِبٌ: سوراخکننده و نافذ؛ اخگری که میسوزاند و از میان میبرد.

تفسیر آیه:

این آیه ادامه سخن درباره شیاطین است که میکوشند از سخنان فرشتگان در آسمان خبری بربایند. خداوند میفرماید: اما آن شیطانی که بتواند کلمهای را به سرعت برباید و برگیرد، شعلهای سوزان و نافذ او را دنبال میکند و از پای درمیآورد. این شهابِ روشن و سوراخکننده، چنان تیز و دقیق است که خطا نمیکند و شیطان را میسوزاند. گاهی این شیطان پیش از آنکه شهاب به او برسد، آن کلمه دزدیدهشده را به شیطان دیگری که پایینتر از اوست میرساند و او نیز به دیگری منتقل میکند تا سرانجام به گوش کاهنان برسد؛ اما این کلمات اندک و ناقص است و کاهنان با آمیختن آن به صدها دروغ، مردم را گمراه میکنند. این تلاش شیاطین برای استراق سمع، با وجود آگاهی از این خطر، از سر طمع و امید به رهایی یافتن از شهاب و رسیدن به مقصود است، اما اراده خداوند بر این است که راه نفوذ آنان را ببندد و آسمان را از دسترسی آنان حفظ کند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که خداوند متعال با قدرت کامل از وحی و سخنان فرشتگان محافظت میکند و هیچ نیرویی نمیتواند به آن دست یابد یا آن را تحریف کند؛ پس قرآن کریم در امان کامل از هرگونه دستکاری است.
• تلاش شیاطین برای دزدیدن اخبار آسمانی، بیهوده و نافرجام است و این خود دلیلی بر صدق وحی و پیامبری است که قرآن بر او نازل شده است.
• این آیه انسان را به پناه بردن به خداوند از شر شیاطین فرا میخواند و یادآوری میکند که تنها با توکل بر خدا و تمسک به قرآن میتوان از وسوسههای آنان در امان ماند.
• نشان میدهد که علم غیب مخصوص خداوند است و هیچ کس، حتی فرشتگان و شیاطین، بدون اذن او به آن دسترسی ندارند؛ بنابراین مؤمن باید تنها به خدا توکل کند و از هرگونه جستجوی علم غیب نزد کاهنان و پیشگویان بپرهیزد.