سوره صافات — آیه 143

معانی کلمات:

• فَلَوْلَا: اگر نبود، پس اگر نمیبود.
• مِنَ الْمُسَبِّحِینَ: از تسبیحکنندگان و ذاکران خدا.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه میفرماید: اگر یونس علیهالسلام از تسبیحکنندگان و ذاکران خدا نبود — یعنی اگر پیش از گرفتار شدن در شکم ماهی، اهل ذکر و عبادت نبود و در آن تاریکیهای سخت نیز تسبیح خدا را نمیگفت — قطعاً تا روز قیامت در شکم ماهی میماند و آن مکان برای او قبری میشد که هرگز از آن رهایی نمییافت. اما به سبب عبادتهای پیشین و ذکر و تسبیح او در آن حالِ دشوار، خداوند دعایش را اجابت کرد و او را از آن تنگنا نجات داد. منظور از تسبیح، همان ذکر معروف یونس است: «لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ» (هیچ معبودی جز تو نیست، منزهی تو، همانا من از ستمکاران بودم).

فواید آیه:

• این آیه نشان میدهد که ذکر و عبادتِ پیشین انسان در زمان راحتی، در سختیها و بلاها به کمک او میآید و وسیله نجات او میشود.
• تسبیح و ذکر خدا در هر حال، بهویژه در گرفتاریها، سبب گشایش و رهایی از مشکلات است.
• آدمی هرگز نباید از رحمت خدا ناامید شود؛ حتی در تاریکترین و سختترین شرایط، یاد خدا راهگشاست.
• این آیه مسلمانان را ترغیب میکند که همواره به ذکر و عبادت مداوم بپردازند تا در روزهای دشوار، این اعمال شفیع و نجاتبخش آنان باشد.