Ас-Саффат сүресі — Аят 143

1. Сөздердің мағынасы:

• فَلَوْلَا: егер болмаса, онда... болмағанда.
• أَنَّهُ: оның (Юнустың) болғаны.
• كَانَ: болды, еді.
• مِنَ الْمُسَبِّحِينَ: тәсбих айтушылардан, яғни Аллаһты көп еске алып, мадақтаушылардан.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Юнус пайғамбардың (оған Аллаһтың сәлемі болсын) қилы тағдырына қатысты айтылған. Ол кемеде жүзіп бара жатқанда, жеребе тасталып, теңізге тасталды да, үлкен балық оны жұтып қойды. Егер ол балықтың ішінде қапаста қалғандай болып, құтқарылмағанда, қияметке дейін сол жерде қалып қояр еді.

Алайда Аллаһ тағала оны құтқарды, себебі Юнус (ғ.с.) бұған дейін де Аллаһты көп еске алатын, тәсбих айтатын, намаз оқып, құлшылық қылатын ізгі пенделерден болатын. Ол балықтың ішінде де Аллаһқа жалбарынып: «Сенен басқа тәңір жоқ, сен пәксең, мен өзіме зұлымдық қылғандардан болдым» деп тәсбих айтты. Осылайша, оның бұрынғы жақсы амалдары мен балықтың ішіндегі тәсбихі оны құтқаруға себеп болды. Егер ол тәсбих айтушылардан болмағанда, балықтың іші оған қияметке дейін қабір болып қалар еді.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһты көп еске алу, тәсбих айту және құлшылық қылу — қиындық кезінде адамға пана болатын ізгі амалдар. Бұл амалдар адамды Аллаһтың рақымына жақындатады.
• Қиындыққа тап болғанда Аллаһқа жалбарынып, тәубе ету — құтқарылудың кілті. Юнус пайғамбардың балықтың ішіндегі дұғасы осының айқын дәлелі.
• Ізгі амалдар адамның болашақтағы қиындықтарын жеңілдетуге себеп болады. Бүгін жасаған жақсылық ертеңгі қиындықта қорғаныш болады.
• Аллаһ тағала тәубе еткен пендесін кешіреді және қиындықтан құтқарады. Бұл — Аллаһтың рақымының кеңдігін көрсетеді.
• Пайғамбарлар да қиындыққа тап болған, бірақ олар Аллаһқа деген сенімдерін берік ұстап, тәсбих айтуды тоқтатпаған. Бұл — біз үшін үлгі.
• Тәсбих пен зікір — жүректі тыныштандыратын, қайғы-қасіретті жеңілдететін рухани азық. Ол адамды Аллаһпен байланыстырады.