Saffot surasi — Oyat 22

Kalimalarning ma'nolari:

• Ahshurū: To'plang, jamlang.
• Azvājahum: Ularning o'xshashlari, hamkorlari (ya'ni, shirk va kufrda ularga o'xshash bo'lganlar).
• Mā kānū ya'budūn: Ular (dunyoda) ibodat qilgan narsalari — butlar va sajda qilingan mabudlar.

Tafsir:

Qiyomat kunida farishtalarga buyruq beriladi: "O'zlariga zulm qilganlarni — ya'ni Allohga shirk keltirgan, kufr yo'lini tutgan kimsalarni, ularning o'xshashlari va hamkorlarini hamda ular Allohdan o'zga ibodat qilgan butlarini, sajda qilgan mabudlarini jamlang!" Ular birga to'planib, qattiq va qo'pol suratda do'zax tomon haydab boriladi. Bu yerda "azvāj" so'zi bilan ularning shirk va kufrda o'xshash bo'lganlari, ya'ni gunohkorlarning har biri o'z turidagi gunohkorlar bilan birga jamlanishi nazarda tutilgan. Masalan, ribo (sudxo'rlik) qiluvchilar o'z o'xshashlari bilan, zino qiluvchilar o'z o'xshashlari bilan, aroq ichuvchilar o'z o'xshashlari bilan birga to'planadi. Shuningdek, ularning ibodat qilgan narsalari ham — butlar, sanamlar va shaytonlar ham ular bilan birga jamlanib, do'zax yo'li ularga ko'rsatiladi va u yerga olib boriladi. Bu ularning oxirgi manzili va qarorgohidir.

Foydalar:

• Bu oyat shirkning eng katta zulm ekanligini va Alloh taoloning bunday kimsalarni kechirmasligini, ularni qiyomatda jazolashini bildiradi. Bu musulmonlarni shirkdan va har qanday gunohdan qattiq ogohlantiradi.
• Gunohkorlarning o'xshashlari bilan birga jamlanishi — har bir inson o'zi qilgan amaliga yarasha jamoalar bilan bo'lishini ko'rsatadi. Bu mo'minlarni solihlar bilan birga bo'lishga, gunohkorlardan uzoqlashishga undaydi.
• Alloh taoloning adolati shundaki, butlar ham o'zlariga ibodat qilganlar bilan birga do'zaxga tashlanadi. Bu esa insonlarni faqat Allohga ibodat qilishga va Uning birligini tan olishga chorlaydi.
• Qiyomat kuni hisob-kitobning aniq va adolatli bo'lishi, hech kimning zulm qilinmasligi — mo'min qalbiga taskin beradi va ularni sabr-qanoatga, to'g'ri yo'lda mustahkam turishga undaydi.