Saffot surasi — Oyat 55

Kalimalarning ma'nolari:

• فَاطَّلَعَ — qaradi, nazar tashladi (yuqoridan pastga qarab).
• فَرَآهُ — bas, uni ko'rdi (o'sha o'zining do'stini/eshini).
• فِي سَوَاءِ الْجَحِيمِ — do'zaxning o'rtasida, ya'ni olovning qoq markazida.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo jannat ahli holatini bayon qilmoqda. Jannatdagi mo'min kishi o'zining dunyodagi yomon do'sti (qarindoshi yoki hamrohi) haqida jannatdagilarga: "Qaranglar, u nima holatda ekan?" deb, uning ahvolini ko'rish uchun nazar soladi. Bas, u qarasa, o'sha kishini do'zaxning qoq o'rtasida, ya'ni eng qattiq azob joyida ko'radi. Bu holat mo'min uchun katta ibrat va Allohning adlini tasdiqlovchi manzara bo'lib, u o'zining to'g'ri yo'lda ekaniga yana bir bor ishonch hosil qiladi. O'sha kofir yoki gunohkor do'st esa dunyoda o'zini kuchli va aqlli deb hisoblagan bo'lsa-da, endi xor-u zor holda azobda qolgan.

Foydalar:

1. Do'st tanlashning ahamiyati: Bu oyat insonni o'z do'stlari va hamrohlarini tanlashda ehtiyotkor bo'lishga undaydi. Yomon do'st insonni oxiratda sharmanda qiladi, yaxshi do'st esa jannatga yetaklaydi.
2. Oxirat haqiqati: Dunyodagi har bir amalning natijasi oxiratda ko'rinadi. Mo'min kishi o'zining sabr-u taqvosi evaziga jannatda, kofir esa o'zining yomon amallari tufayli do'zaxda bo'ladi.
3. Ibrat va shukr: Jannat ahli o'zlarining yaxshi holatini ko'rib, Allohga shukr qiladi va o'zlarining gunohkor do'stlarining holatidan ibrat oladi. Bu esa mo'minlarning iymonini yanada mustahkamlaydi.
4. Adolat va hikmat: Alloh taoloning hukmi mutlaq adolatdir. Har kim o'z qilmishiga yarasha jazolanadi yoki mukofotlanadi. Bu haqiqat insonni to'g'ri yo'ldan yurishga undaydi.