Saffot surasi — Oyat 54

Kalimalarning ma'nolari:

• Muttali'un — qaragan, ko'rishga intilgan, nazar tashlagan ma'nolarini bildiradi.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo jannat ahli ahvolini bayon qilib, ulardan bir mo'minning so'zini hikoya qilmoqda. O'sha mo'min kishi o'zining jannatdagi do'stlariga qarab: "Sizlar men bilan birga (do'zax tomon) qaray olasizlarmi?" — deb so'raydi. Uning maqsadi — dunyoda birga bo'lgan, ammo oxiratda turli taqdirga duchor bo'lgan o'sha kofir do'stining ahvolini ko'rishdir. Chunki u dunyoda qayta tirilishni inkor etar, oxiratni masxara qilardi. Endi esa mo'min o'sha do'stining do'zax o'rtasida azoblanayotganini ko'rishni istaydi. Bu so'z bilan u o'zining jannatdagi izzat-ikromini va o'sha kofirning xor-zorlikda ekanini yaqqol ko'rsatmoqchi bo'ladi.

Shuningdek, bu so'z Alloh taoloning O'zi tomonidan ham bo'lishi mumkin — ya'ni Alloh jannat ahliga: "Sizlar (do'zaxga) qaray olasizlarmi?" — deb ularni o'sha azob manzarasiga qarashga chorlaydi. Bu bilan ular o'zlariga berilgan ne'matlarning qadrini yanada chuqurroq anglaydilar va Allohning rahmati bilan najot topganliklariga shukr qiladilar.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Jannat ahli bir-birlari bilan do'stona munosabatda bo'lib, bir-birlarining holidan xabar oladilar. Bu esa jannatdagi hayotning go'zalligi va u yerdagi do'stlik rishtalarining mustahkamligini ko'rsatadi.
2. Mo'min kishi o'zining yaxshi amallari evaziga Allohning ne'matlariga erishgani uchun shukr qiladi va bu ne'matni yanada to'liq his qilish uchun kofirlarning azobini ko'rishni istaydi. Bu insonni yaxshilik qilishga va gunohlardan saqlanishga undaydi.
3. Dunyodagi do'stlik oxiratda ham davom etadi, ammo faqat taqvodorlar o'rtasidagi do'stlikgina foyda beradi. Kofirlar bilan qilingan do'stlik esa oxiratda pushaymonlik va ayriliqqa sabab bo'ladi.
4. Inson o'zining oxirati haqida o'ylab, do'stlarini ham to'g'ri yo'lga chaqirishi kerak. Chunki qiyomat kuni har bir inson o'z amali bilan javob beradi va o'sha kuni do'stlar bir-birlariga yordam bera olmaydilar.
5. Allohning rahmati va fazli bilan jannatga kirgan mo'minlar o'zlarining najot topganliklarini ko'rib, Allohga shukr qiladilar va Uning buyukligini yanada chuqurroq anglaydilar.