سوره ص — آیه 55

معانی کلمات:

• الطاغین: کسانی که از حدّ خود تجاوز کرده و در کفر و گناه از مرزهای الهی پا فراتر نهادهاند.
• مآب: بازگشتگاه و مرجع نهایی.

تفسیر آیه:

این عبارت اشاره به آنچه در آیات پیشین بیان شد دارد؛ یعنی آنچه برای پرهیزگاران از نعمتها و پاداشهای جاودانه ذکر گردید، حقّ و وعدهی قطعی خداوند است. اما در مقابل، برای کسانی که از حدود الهی تجاوز کرده و در کفر و معاصی غوطهور شدهاند، بدترین و شومترین بازگشتگاه فراهم است. آنان در روز قیامت به جایگاهی بازمیگردند که سراسر عذاب و آتش است؛ آتشی که از هر سو آنان را احاطه میکند و هیچ گریزی از آن نیست. این بازگشتگاه، نه تنها برای آنان شرّ است، بلکه بدترین جایگاه و بدترین فرجام برای کسانی است که راه طغیان و سرکشی را در پیش گرفتهاند.

فواید و پیامهای آیه:

1. عدالت الهی: این آیه یادآور میشود که خداوند متعال نه تنها پاداشدهندهی نیکوکاران است، بلکه کیفردهندهی ستمگران و طغیانگران نیز هست؛ پس نظام آفرینش بر پایهی عدل استوار است.
2. اختیار و مسئولیت: انسان در انتخاب راه خود مختار است، اما در برابر انتخابش مسئول است؛ طغیان و سرکشی، نتیجهی انتخاب نادرست خود انسان است.
3. انگیزه برای توبه: شناخت عاقبت شوم طغیانگران، انسان را به بازگشت به سوی خدا و اصلاح رفتارش ترغیب میکند، چرا که درِ توبه تا لحظهی مرگ باز است.
4. ایمان به معاد: این آیه ایمان به روز بازگشت و حسابرسی را تقویت میکند؛ باوری که انسان را در مسیر درست نگه میدارد و از لغزشها بازمیدارد.
5. امید و بیم: قرآن میان بشارت و انذار جمع کرده است؛ همانگونه که پرهیزگاران به نعمتهای الهی امیدوارند، طغیانگران نیز باید از عاقبت خود بیمناک باشند تا به اصلاح خویش بپردازند.