سوره ص — آیه 57

معانی کلمات:

• حَمِیم: آب بسیار داغ و جوشان که به نهایت درجه حرارت رسیده است.
• غَسّاق: چرک و خونابهای که از بدن اهل دوزخ میریزد؛ برخی مفسران آن را آبی بسیار سرد و سوزان نیز دانستهاند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از ذکر عذابهای گوناگون برای ستمگران، در این آیه به توصیف بخشی از خوراک و نوشیدنی آنان در دوزخ میپردازد و میفرماید: «این است عذابی که باید آن را بچشند!» آنان در جهنم نوشابهای جز آب جوشان و سوزان ندارند که از شدت حرارت، پوست و اندامشان را میگدازد و عطششان را فرو نمینشاند، بلکه بر تشنگی آنان میافزاید. همچنین نوشیدنی دیگری به نام «غسّاق» دارند که چرک و خونابهای است که از تن آنان جاری میشود و آن را مینوشند. این دو نوشیدنی، نمونهای از عذابهای دردناکی است که برای آنان فراهم شده و در کنار آن، عذابهای دیگری از همین قبیل نیز وجود دارد که هر یک سختتر و دردناکتر از دیگری است.

فواید و پیامهای آیه:

• ستمگران و کافران در سرای دیگر نهتنها از نعمتها محروماند، بلکه خوراک و نوشیدنی آنان مایه عذاب و شکنجه است؛ پس باید در زندگی دنیا از اعمالی که به چنین سرانجامی میانجامد پرهیز کرد.
• قرآن با بیان این حقایق، انسانها را به اندیشه و عبرت دعوت میکند تا پیش از فرا رسیدن آن روز، بهسوی توبه و اصلاح رفتار خویش بشتابند.
• این توصیفها نشاندهنده عدالت کامل الهی است که هر کس را به سزای کردارش میرساند و در عین حال، رحمت خداوند برای مؤمنان و نیکوکاران، آنان را از چنین عذابهایی نجات میدهد.