سوره زمر — آیه 45

معانی کلمات:

• اشْمَأَزَّتْ: نفرت کرد و رمید.
• یَسْتَبْشِرُونَ: شادمان میشوند و بشارت میگیرند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، حال و وضعیت کسانی را که به روز قیامت و زندگی پس از مرگ ایمان ندارند، بیان میکند. این افراد که منکر معاد و حساب و جزا هستند، وقتی نام خداوند به تنهایی برده میشود و از یگانگی او سخن به میان میآید، دلهایشان میرمد و به شدت ناراحت میشوند. چرا که ذکر توحید و یگانگی خدا، با خواستهها و امیال باطل آنان در تضاد است و بتها و معبودهای دروغینشان را باطل میسازد.

اما در مقابل، وقتی از معبودهایشان که غیر از خدا هستند - مانند بتها، اصنام و اولیایی که آنها را شریک خدا قرار دادهاند - نام برده میشود و ذکر آنها به میان میآید، ناگهان شادمان شده و خوشحال میشوند. این شادی و خوشحالی آنها به خاطر این است که ذکر بتان و معبودانشان، با هوای نفس و عقاید باطلشان هماهنگ است و آنان را در مسیر شرک و گمراهی تأیید میکند.

فواید و پیامهای آیه:

1. نشانهشناسی ایمان: محبت و انس با ذکر خدا و خوشحالی از یاد او، نشانه ایمان راستین است؛ همانگونه که ناراحتی از ذکر خدا و شادی از یاد غیر او، نشانه کفر و نفاق است.
2. توحید، اساس دین: این آیه اهمیت توحید و یکتاپرستی را به عنوان بنیادینترین اصل دین اسلام نشان میدهد و بیان میکند که دلهای پاک و مؤمن، تنها با یاد خدا آرام میگیرد و از هرگونه شرک بیزار است.
3. هشدار به مؤمنان: مؤمنان باید مراقب باشند که دلهایشان به گونهای تربیت شود که با شنیدن نام خدا خاشع و آرام شود و از هر آنچه یاد غیر خداست، در دل آنها شادی و نشاط کاذب ایجاد نکند.
4. دنیاپرستی، ریشه انحراف: علت اصلی این ناراحتی و شادی معکوس، عدم ایمان به آخرت و غرق شدن در لذتهای زودگذر دنیوی است. ایمان به آخرت، انسان را از وابستگی به غیر خدا بازمیدارد و او را به سوی توحید و پاکی سوق میدهد.